<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd='http://schemas.google.com/g/2005' xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162</id><updated>2012-02-16T08:08:05.102-05:00</updated><category term='Diabluras'/><category term='Estadísticas'/><category term='Miscelanea'/><category term='Denuncias'/><category term='TV'/><category term='Mujeres'/><category term='Insólitas'/><category term='Arquitectura'/><category term='Genios'/><category term='Sexo'/><category term='Reflexión'/><category term='Millonarios'/><category term='Personajes'/><category term='Misterios'/><category term='Cartoons'/><category term='Ciencia'/><category term='Historia'/><category term='Perú y Alan'/><category term='USA'/><category term='Ovnis y Aliens'/><category term='Curiosidades'/><category term='Videos'/><category term='Perú'/><category term='Música'/><category term='Conspiraciones'/><category term='Citas'/><category term='Salud'/><category term='Entrevistas'/><category term='Obituario'/><category term='Región Lambayeque'/><category term='Religión'/><category term='Arte'/><category term='Ensayos'/><category term='Publicidad'/><category term='Star Wars'/><category term='Humor'/><category term='Guerra'/><category term='Astronomia'/><category term='Deportes'/><category term='Tecnología'/><category term='Economía'/><category term='Cine'/><title type='text'>El Extraño de Oz</title><subtitle type='html'></subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default?max-results=100'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><link rel='next' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default?start-index=101&amp;max-results=100'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>759</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>100</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-3548188267929397953</id><published>2012-02-15T20:18:00.002-05:00</published><updated>2012-02-15T20:27:09.476-05:00</updated><title type='text'>Adios a Whitney Houston</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://1.bp.blogspot.com/-bwkI8vx2tZ0/TzxbWi_AkyI/AAAAAAAAFho/AT92jPtfDh4/s1600/Whitney%2BHouston%2B%25285%2529.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 264px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-bwkI8vx2tZ0/TzxbWi_AkyI/AAAAAAAAFho/AT92jPtfDh4/s400/Whitney%2BHouston%2B%25285%2529.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5709538870505280290" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;Whitney Houston, la reina negra del pop de los 80 y los 90, murió este sábado 11 de Febrero, a los 48 años. La cantante fue encontrada sin vida por uno de sus colaboradores en la bañera de su habitación en un hotel de Beverly Hills.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La diva con un historial turbulento de abusos de drogas describió sus tormentos públicamente. &lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic;"&gt;"El gran demonio está en mí. Soy o mi mejor amigo o mi peor enemigo"&lt;/span&gt;, dijo en una entrevista a la ABC en 2002.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Houston estaba el sábado en el hotel Beverly Hilton preparándose para una fiesta antes de los premios Grammy que organizaba Clive Davis, el magnate musical. Él fue quien descubrió a Whitney mientras cantaba con su madre en un club de New Jersey.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La policía de Beverly Hills confirmó que el servicio de emergencias acudió a la llamada del hotel y encontró el cuerpo de Houston en la habitación sobre las tres y media de la tarde hora de California (las doce y media de la noche en la Península). Los médicos trataron de reanimarla durante unos 20 minutos sin éxito. La policía asegura que el cuerpo no presentaba signos de violencia, aunque aún investiga la causa de la muerte.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Según ha publicado la página web TMZ.com, no se habrían encontrado drogas ilegales ni alcohol en la habitación de la cantante, pero sí recetas de fármacos y cajas de píldoras, si bien la policía permanece registrando la estancia. Además, sus fuentes apuntan a que Houston habría muerto probablemente ahogada, algo que dictaminará la autopsia. También revela este medio que a Bobbi Kristina, la hija de Houston, no se le habría permitido por ahora ver el cadáver de su madre.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Este jueves, periodistas y trabajadores del hotel ya habían notado el estado confuso de la actriz al llegar sudada y descolocada. Houston también se comportó de manera agresiva en el ensayo de su actuación para la fiesta de Davis. Sin embargo, la madre de Whitney habló por teléfono con la cantante minutos antes de su fallecimiento sin notar nada extraño, informa Pablo Scarpellini desde Los Ángeles.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Su descubridor optó por seguir con la celebración prevista en el mismo hotel donde el cuerpo de Houston seguía cuatro horas después de su descubrimiento. "Ella habría querido que la música continuara. Ella llenaba de gracia el escenario con una presencia majestuosa", dijo Davis.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Su muerte tuvo lugar en el hotel Beverly Hilton, en Beverly Hills, por causas que se investigan aunque parece descartado que haya sido víctima de algún acto delictivo, según una primera valoración de las autoridades.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Una persona del numeroso séquito de la cantante se percató de que Houston estaba inconsciente en la bañera de su suite antes de las 15.30 hora local (23.30 GMT), momento en el que se alertó a los servicios de emergencia.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A pesar de la rápida respuesta de los paramédicos, que trataron de reanimarla durante cerca de 20 minutos, Houston fue oficialmente declarada muerta poco antes de las 16.00 hora local (00.00 GMT).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La cantante había reservado una habitación en ese hotel porque tenía pensado acudir a la fiesta que había organizado allí el productor musical Clive Davis hoy por la noche, un evento anual que reúne a muchas estrellas de la canción y que se celebra en la víspera de la gala de entrega de los premios Grammy.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A pesar del súbito final de la vida de Houston, el festejo en el hotel Beverly Hilton, el mismo que acoge la comida de los nominados de los Óscar y la ceremonia de los Globos de Oro, no se suspendió, aunque Davis canceló su asistencia tras lo sucedido.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La madre de la artista, Cissy Houston, dijo que había hablado con su hija minutos antes de que fuera hallada inerme en su cuarto y manifestó que no percibió nada fuera de lo normal, según TMZ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;Una diva destruida por las drogas&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Houston nació en Newark (New Jersey) en agosto de 1963. De niña cantaba en el coro de su iglesia baptista. Pero no saltó a la fama hasta 1985. Fue entonces cuando publicó su primer álbum, que llevaba su nombre y del que vendió 25 millones de ejemplares en todo el mundo. Desde entonces publicó siete discos y participó en las bandas sonoras de tres películas. La más célebre la de 'El guardaespaldas', que protagonizó junto a Kevin Costner. Houston ganó seis Grammy y vendió unos 170 millones de discos. En total, consiguió 22 premios musicales, más que ninguna otra mujer en Estados Unidos.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Whitney Houston estaba intentando relanzar su carrera desde 2009 cuando sacó "I Look To You", su primer álbum de estudio desde 2002 con el que intentaba dejar atrás a un período de silencio marcado por los abusos.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aquel año, la cantante confesó públicamente su tormento personal en el programa de la popular presentadora de televisión Oprah Winfrey donde afirmó estar recuperada de sus adicciones de marihuana y cocaína, aunque admitió sentir la tentación de volver a consumir.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La drogadicción de Houston se asoció con su complicado matrimonio con el también cantante Bobby Brown, con quien se casó en 1992, en el momento cumbre de su carrera, tuvo una hija, Bobbi Kristina, y de quien se divorció en 2007.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ante las preguntas de Winfrey, Houston calificó su relación con Brown de "emocionalmente abusiva" y su separación se produjo entre acusaciones de violencia doméstica.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fuentes de la revista People indicaron que Brown no podía dejar de llorar al enterarse del fallecimiento de Houston, aunque tenía pensado actuar en un concierto en Memphis, algo a lo que se había comprometido.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;El adiós de esta diva de la música puso una triste nota final a una trayectoria profesional que comenzó en 1985 con un primer LP homónimo con el obtuvo 40 discos de oro y la catapultó a la fama, un estatus que incrementaría en los años siguientes con "Whitney" y después su mayor triunfo, la banda sonora de "The Bodyguard".&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Su nombre fue recogido en el Libro Guinness de los Récords como el de la artista femenina más exitosa de todos los tiempos por haber vendido más de 140 millones de copias de sus álbumes.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A pesar de sus esfuerzos por rehabilitarse en los últimos tres años, Houston nunca recuperó la voz que la hizo brillar y su gira mundial en 2010 para presentar "I Look To You" fue un desastre.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Incapaz de llegar a los agudos que la hicieron famosa, manifestó problemas de respiración, pospuso conciertos e incluso fue ingresada en París por unas "alergias".&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La crítica calificó sus interpretaciones de "horrendas" y sus fans terminaron por abuchearla.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;En mayo de 2011 volvió a someterse a un tratamiento de desintoxicación y durante estos los últimos días se la vio en varias fiestas e incluso fue fotografiada en aparente mal estado saliendo de un bar en Hollywood.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;Un beso al cielo&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A la estrella la sobreviven su hija Bobbi Kristina y su ex esposo Bobby Brown, con el que compartió peleas, celos profesionales y adicción a la cocaína y a la marihuana hasta su divorcio en 2007. Brown se enteró de la muerte de Houston mientras actuaba en Mississippi y rompió a llorar en el escenario varias veces. Al final de una canción gritó, "Whitney, I love you!" y lanzó un beso al cielo. En otro momento, pidió al público que cantara con él mientras lloraba.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tras triunfar en los 90, Houston logró volver a lo más alto en 2009, cuando de nuevo fue número uno en ventas en EEUU con su último álbum "I Look to You".&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La cantante no había regresado al número uno de ventas desde el gran éxito de la banda sonora de la célebre película 'El guardaespaldas', que permaneció en lo más alto de las listas de éxitos del país durante 20 semanas consecutivas.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-3548188267929397953?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/3548188267929397953/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=3548188267929397953' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/3548188267929397953'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/3548188267929397953'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/adios-whitney-houston.html' title='Adios a Whitney Houston'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://1.bp.blogspot.com/-bwkI8vx2tZ0/TzxbWi_AkyI/AAAAAAAAFho/AT92jPtfDh4/s72-c/Whitney%2BHouston%2B%25285%2529.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-8741738716072677255</id><published>2012-02-15T20:06:00.004-05:00</published><updated>2012-02-15T20:16:47.314-05:00</updated><title type='text'>Anciano de 112 años se casa con niña de 14</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://4.bp.blogspot.com/-_BgvWIEXyig/TzxXBABFw1I/AAAAAAAAFhc/QlM_0_PjcF8/s1600/somali1-300x161.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 300px; height: 161px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-_BgvWIEXyig/TzxXBABFw1I/AAAAAAAAFhc/QlM_0_PjcF8/s400/somali1-300x161.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5709534102295003986" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;Cosas de la vida, cosas del amor. Muy apropiado para el "Día de San Valentín".&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;En Somalia un anciano de 112 años se casó con una adolescente de 14. La peculiar boda se realizó en la aldea de Guriceel, en la región de Galguduud. Hubo cientos de invitados que celebraron el enlace.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ahmed Muhamed Dore es el nombre del veterano. Tiene 18 hijos y cinco matrimonios a cuestas. Cuenta que para conquisitar a Safia Abdulleh, la sexta mujer con la que se casa, utilizó toda su “experiencia”. “Alá me ha ayudado a cumplir mi sueño”, dijo a la BBC. El anciano, por si las dudas, aclaró que no obligó a la muchacha a casarse con él.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Este es el primer matrimonio de estas características en Somalia en por lo menos un siglo. Según el anciano, el casamiento se realizó de acuerdo a la ley islámica. Según la familia de la chica, la pareja es feliz y a Safía le gusta compartir su vida con alguien que sobrevivió a la desintegración del país.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-size:78%;"&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0); font-weight: bold; font-style: italic;" class="post-cat"&gt;=============================================&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Véase también:&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/11/matrimonios-con-ninas-de-10-anos.html"&gt;Matrimonios con niñas de 10 años&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/06/pruebas-virginales-en-el-siglo-xxi.html"&gt;Pruebas Virginales en el Siglo XXI&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/04/del-matrimonio.html"&gt;Sobre el Matrimonio&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2011/02/entra-con-seguridad.html"&gt;Top 5 de parejas de ficción&lt;/a&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-8741738716072677255?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/8741738716072677255/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=8741738716072677255' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8741738716072677255'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8741738716072677255'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/anciano-de-112-anos-se-casa-con-nina-de.html' title='Anciano de 112 años se casa con niña de 14'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/-_BgvWIEXyig/TzxXBABFw1I/AAAAAAAAFhc/QlM_0_PjcF8/s72-c/somali1-300x161.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-1889152807349808760</id><published>2012-02-11T07:23:00.002-05:00</published><updated>2012-02-11T07:37:43.903-05:00</updated><title type='text'>Evolución e Historia</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/-A3KCCgSMW6o/TzZf1Rm5HsI/AAAAAAAAFhQ/nuQkfwRRE1w/s1600/rgbvwrty.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 290px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-A3KCCgSMW6o/TzZf1Rm5HsI/AAAAAAAAFhQ/nuQkfwRRE1w/s400/rgbvwrty.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5707854946602917570" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-size:78%;"&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0); font-weight: bold; font-style: italic;" class="post-cat"&gt;=============================================&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Véase también:&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://www.blogger.com/elextranio.blogspot.com/2011/09/la-historia-humana-solo-sexo-y-matanzas.html"&gt;La Historia de la Humanidad: Solo sexo y muerte&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2011/09/los-mas-grandes-genocidas-del-siglo-xx.html"&gt;Los más granputas del Siglo XX&lt;/a&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-1889152807349808760?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/1889152807349808760/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=1889152807349808760' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/1889152807349808760'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/1889152807349808760'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/evolucion-e-historia.html' title='Evolución e Historia'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/-A3KCCgSMW6o/TzZf1Rm5HsI/AAAAAAAAFhQ/nuQkfwRRE1w/s72-c/rgbvwrty.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-7817329203811161183</id><published>2012-02-07T20:56:00.000-05:00</published><updated>2012-02-11T07:20:36.838-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Misterios'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Conspiraciones'/><title type='text'>Teorías sobre el Fin del Mundo 2012</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-6pCeSw-g9qQ/TxrnVvIv9RI/AAAAAAAAFdU/wvA926pghpM/s1600/Fin%2Bdel%2Bmundo%2B02.jpg"&gt;&lt;img style="cursor: pointer; width: 400px; height: 217px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-6pCeSw-g9qQ/TxrnVvIv9RI/AAAAAAAAFdU/wvA926pghpM/s400/Fin%2Bdel%2Bmundo%2B02.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700122639007216914" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;br /&gt;Muchos hemos escuchado o leído sobre el fin del mundo y que este será el año 2012. Bueno aquí tengo una recopilación histórica desde ciencia, religión y culturas sobre este fenómeno. Todos concluyen con la misma fecha, algo que nunca antes había ocurrido. Quisas hablar de profetas o religiones no les interese. pero lo de la NASA y cientificos está para pensarlo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aquí les dejo una interesante recopilación:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Profeta Benjamín Solari Parravicini (Agosto 1898 – Diciembre 1974)&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;“Ya el ruido ensordece al hombre -al mundo que cae- Ya el frío le congela- Ya el humo le asfixia- Ya la niebla le confunde- ¡Llega el fuego!”&lt;br /&gt;“¡El cambio comenzó en la hora 10!, Mas será el cambio en el cambio del cambio –en la hora 12 – Será en el principio – ¡Será Jesús!” (1972)&lt;br /&gt;“La hora diez trae el comienzo del fin. La hora once el fin, sin fin. La hora doce el fin del fin… ¡Hasta el principio! (1971)&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0); font-weight: bold;"&gt;Fuente: http://www.malvinense.com.ar/snacional/parravicini/Parravicini.html&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;La NASA confirma una tormenta solar en el 2012&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Un reciente informe, realizado para la NASA y la ESA a través de la Academia Nacional de Ciencias de EE.UU. corrobora las apocalípticas predicciones para el año 2012. El informe dice que para esa fecha se espera una tormenta solar que acabará con todos los sistemas vivos en la Tierra.&lt;br /&gt;Los investigadores han anunciado que una tormenenta solar se aproxima, -La Más intensa de los últimos 50 años-. La predicción la dió el equipo Mausumi Dikpati del Centro Nacional de Investigación Atmosférica (NCAR) de EE.UU. &lt;span style="font-style: italic;"&gt;“El siguiente ciclo de manchas solares será entre un 30% y 50% mayores que los anteriores”.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://science.nasa.gov/headlines/y2006/10mar_stormwarning.htm&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://ciencia.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Profecías de los MAYAS&lt;/span&gt; – Muchos hemos oido hablar de ello&lt;br /&gt;Esta profecía Maya nos habla del momento que en el que el sistema solar en su giro cíclico sale de la noche para entrar en le amanecer de la galaxia, dice que los 13 años que van desde 1999 al 2012 la luz emitida desde la galaxia sincroniza a todos los seres vivos y les permite acceder voluntariamente a una transformación interna que produce nuevas realidades, que todos los seres humanos tienen la oportunidad de cambiar y romper sus limitaciones, recibiendo un nuevo sentido: la comunicación a través del pensamiento, los hombres que voluntariamente encuentren su estado de paz interior, elevando su energía vital, llevando su frecuencia de vibración interior del miedo hacia el amor, podrán captar y expresarse a través del pensamiento y con el florecerá el nuevo sentido.&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://www.youtube.com/watch?v=Op4hvWZMxSc&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Michel de Notredam (Nostradamus)&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;El libro perdido de Nostradamus y el Fin Del Mundo en el 2012&lt;br /&gt;Viendo videos por la red, encontre este inquietante documental basado en un reciente descubrimiento del que podría ser &lt;span style="font-style: italic;"&gt;“El Libro Perdido de Nostradamus”&lt;/span&gt;, que es un documento de mucha importancia y de contenido &lt;span style="font-style: italic;"&gt;“Gráfico”&lt;/span&gt;, con un dibujo muy similar al de las Torres Gemelas, además de la terrible prediccion sobre el fin del mundo, el dia 21 de Diciembre del 2012, un día en el que nunca antes en la historia tantas culturas, religiones y cientificos creen que será el dia del juicio final.&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://tu.tv/videos/el-libro-perdido-de-nostradamus-1-y-2 (por History Channel)&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Sixto Paz Wells en su informe titulado “El real tiempo del universo, una cuenta regresiva”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Monjes Budistas Tibetanos&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;http://www.taringa.net/posts/info/1782552/2_012_:&lt;br /&gt;-Los-monjes-budistas-tibetanos-y-su-visi%C3%B3n-remota_.html&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Lawrence E. Joseph, ha publicado un libro titulado “Apocalipsis 2012”&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;En donde advierte que un evento de grandes consecuencias efectivamente, tal como lo señalan muchas profecías y estudios científicos, tendría lugar en el 2012.&lt;br /&gt;&lt;span style="font-style: italic;"&gt;“Hay una posibilidad entre tres de que dentro de cinco años suframos una transformación catastrófica de nuestras sociedades. Eso no significa que vayamos a morir todos, pero sí que tendremos que despedirnos del mundo tal y como lo conocemos”.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;El famoso Hercólubus&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Hercólubus, también llamado “Planeta Rojo”, es un planeta gigantesco varias veces mayor que Júpiter que se está aproximando rápidamente a nuestro sistema solar. El acercamiento de Hercolubus a la Tierra será el principio del fin de la humanidad.&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;http://www.geocities.com/Athens/Crete/7842/&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Científicos predicen la inversión del polo magnético de la Tierra en el año 2012.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;Según algunos científicos informáticos que trabajan juntos con un grupo de geofísicos y astrofísicos, la Tierra y el Sol atravesarán un proceso de inversión del polo magnético en el año 2012. Esto último sucedió hace millones de años cuando desaparecieron los dinosaurios. Una compañía de investigación privada y análisis en Hyderabad (India) predice un trastorno importante en el año 2012.&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://www.bolinfodecarlos.com.ar/inversion_polo.htm&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;Año 2012 Profesias de los códigos secretos de Biblia&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(0, 153, 0);"&gt;Fuente: http://video.google.com/videoplay?docid=-9138361607282471348&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;y por último, &lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);"&gt;tu intuición.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Personalmente pienso que no será una fecha de destrucción, sino un cambio en la filosofía humana, algo grande que cambiará el modo de pensar y ver las cosas.&lt;br /&gt;Pero de lo que si estoy seguro es que esa fecha si es clave, y si esto pasara, entonces el destino si existe? Así como Jesús que sabía que iba a morir.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Actualizacion:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bueno he sumando todas las versiones sobre el fin del mundo. Muchas religiones y demas personas dicen que si es el fin del mundo, es una coincidencia muy exacta en la historia de la humanidad. Las profecias son reales y con mucha verdad… pero despues del evento, no antes…&lt;br /&gt;Aqui el resumen de como será…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ya por el 2010 los climas cambiarán, esto debido a que hercolubus se acerca rapidamente… luego de los desastres climaticos vendrá una tormenta solar que cortará la energia electrica y las comunicaciones (NO INTERNET)… EEUU atacará a Iran y china, se habrá armado una 3ra guerra mundial de proporciones nucleares… la tierra cambiará su eje y los mares subiran y habran inundaciones y terremotos por todo el mundo… por esos motivos no se jugaran las olimpiadas en londres… luego un meteorito caerá con fuerza y destruira la tierra casi partiendola… ya la tierra toda maltratada chocará contra hercolubus para destruirse totalmente, Fin de la Masacre del 2012.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bueno esos son los resultados de la suma de todas las profecias…&lt;br /&gt;Pero hay algo más, hay una luz al final del tunel, las profecias tambien dicen que esto no pasará si nos portamos bien y en armonia…&lt;br /&gt;Otros más extremos hablan sobre el rapto, picoro vendrá con su nave a llevarlos al planeta supremo donde viviran felices…&lt;br /&gt;Y apunta mi profecia… los de la gnosis de hercolubus van a decir que todos los maestros se unieron y pidieron más tiempo.. que con su mente lo hicieron…&lt;br /&gt;Por eso en cortinas de humo y negocios el humano es el MASSS EXTREMO…&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sus comentarios son bienvenidos...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-7817329203811161183?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/7817329203811161183/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=7817329203811161183' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7817329203811161183'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7817329203811161183'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/teorias-sobre-el-fin-del-mundo-2012.html' title='Teorías sobre el Fin del Mundo 2012'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/-6pCeSw-g9qQ/TxrnVvIv9RI/AAAAAAAAFdU/wvA926pghpM/s72-c/Fin%2Bdel%2Bmundo%2B02.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-7237636604518307526</id><published>2012-02-05T15:09:00.006-05:00</published><updated>2012-02-11T07:19:10.535-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Personajes'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Historia'/><title type='text'>México: Pancho Villa</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;&lt;b&gt;José Doroteo Arango Arámbula&lt;/b&gt;,&lt;sup id="cite_ref-3" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-3" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; mejor conocido por su &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Seud%C3%B3nimo" title="Seudónimo" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;seudónimo&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; &lt;b&gt;Francisco Villa&lt;/b&gt; o el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hipocor%C3%ADstico" title="Hipocorístico" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;hipocorístico&lt;/a&gt; de éste, &lt;b&gt;Pancho Villa&lt;/b&gt;. Fue uno de los jefes de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;revolución mexicana&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-KP_4-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KP-4" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; cuya actuación militar fue decisiva para la derrota del régimen del entonces presidente &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-KP_4-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KP-4" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Originario del estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Durango_%28estado%29" title="Durango (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Durango&lt;/a&gt;&lt;sup id="cite_ref-E_2-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-E-2" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; (se desconoce si era de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/R%C3%ADo_Grande_%28Durango%29" title="Río Grande (Durango)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Río Grande&lt;/a&gt;&lt;sup id="cite_ref-5" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-5" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;6&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; o de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/San_Juan_del_R%C3%ADo_del_Centauro_del_Norte" title="San Juan del Río del Centauro del Norte" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;San Juan del Río&lt;/a&gt;&lt;sup id="cite_ref-E_2-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-E-2" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; ), nació el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/5_de_junio" title="5 de junio" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;5 de junio&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1878" title="1878" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1878&lt;/a&gt;&lt;sup id="cite_ref-KATZ_0-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KATZ-0" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; y murió asesinado en una emboscada en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hidalgo_del_Parral" title="Hidalgo del Parral" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Hidalgo del Parral&lt;/a&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua_%28estado%29" title="Chihuahua (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt;) el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/20_de_julio" title="20 de julio" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;20 de julio&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1923" title="1923" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1923&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-K_1-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K-1" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Durante la revolución fue conocido como "&lt;i&gt;El Centauro del Norte&lt;/i&gt;".&lt;sup id="cite_ref-6" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-6" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;7&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Comandante de la &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;,&lt;sup id="cite_ref-7" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-7" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;8&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; fue caudillo del estado norteño de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua" title="Chihuahua" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt;, el cual, dado su tamaño, riqueza mineral, y también la proximidad a los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos_de_Am%C3%A9rica" title="Estados Unidos de América" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Estados Unidos de América&lt;/a&gt;, le proporcionó cuantiosos recursos. Villa fue &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Gobernantes_de_Chihuahua" title="Anexo:Gobernantes de Chihuahua" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;gobernador provisional de Chihuahua&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1913" title="1913" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1913&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt;. Aunque no se le aceptó en el panteón "de los héroes nacionales", sino hasta 20 años después de su muerte, su memoria se honra hoy por mexicanos, estadounidenses y personas de todo el mundo.&lt;sup id="cite_ref-8" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-8" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;9&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Además, numerosas calles y barrios en México y otros países han sido nombrados en su honor.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Villa y sus seguidores, conocidos como villistas, se apoderaron de las tierras de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hacienda" title="Hacienda" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;hacendados&lt;/a&gt; para distribuirlas a los campesinos y soldados. Se apoderó de trenes y, como varios generales revolucionarios, usó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Dinero_fiduciario" title="Dinero fiduciario" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;dinero fiduciario&lt;/a&gt; impreso, para pagar por su causa.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em;"&gt;El dominio de Villa al norte de México se rompió en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1915" title="1915" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1915&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-9" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-9" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;10&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; a través de una serie de derrotas que sufrió en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Celaya" title="Celaya" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Celaya&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agua_Prieta" title="Agua Prieta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Agua Prieta&lt;/a&gt; en manos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plutarco_El%C3%ADas_Calles" title="Plutarco Elías Calles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plutarco Elías Calles&lt;/a&gt;. Después del ataque de Villa a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Columbus" title="Batalla de Columbus" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Columbus&lt;/a&gt;, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1915" title="1915" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1915&lt;/a&gt;, el General &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/John_J._Pershing" title="John J. Pershing" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;John J. Pershing&lt;/a&gt; trató infructuosamente de capturar a Villa durante un año. Como dice el &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Corrido" title="Corrido" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;corrido&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; popular en recuerdo de la victoria tácita de Villa sobre quien fuera, un poco después, el comandante de las tropas &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;norteamericanas&lt;/a&gt; en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Primera_Guerra_Mundial" title="Primera Guerra Mundial" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Primera Guerra Mundial&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em; font-style: italic;"&gt;En Columbus quema y pilla&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em; font-style: italic;"&gt;Pershing lo viene a buscar&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em; font-style: italic;"&gt;el Tigre se vuelve ardilla&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em; font-style: italic;"&gt;y no lo puede encontrar...&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em; font-style: italic;"&gt;Mi general Pancho Villa, le venimos a cantar...&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin: 0.4em 0px 0.5em; line-height: 1.5em;"&gt; Villa se retiró en 1920 y se le dio una gran propiedad que él convirtió en una "colonia militar" para sus ex soldados. En 1923 decidió volver a involucrarse en la política mexicana y como resultado fue asesinado, probablemente por órdenes de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Obregón&lt;/a&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Biograf.C3.ADa"&gt;.&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Primeros_a.C3.B1os"&gt;Biografía&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Primeros_a.C3.B1os"&gt;Primeros años&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 252px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Villa51.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Villa51.jpg/250px-Villa51.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="312" width="250" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Villa51.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Hipólito Villa hijo de Pancho Villa en la infancia.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Si bien Pancho Villa, hijo de Agustín Arango y Micaela Arámbula, fue uno de los principales líderes y generales de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;revolución mexicana&lt;/a&gt; entre &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt; y&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1920" title="1920" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1920&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-KP_4-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KP-4" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; no ha podido determinarse verdaderamente cuál fue su origen.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Entre las versiones acerca del origen de Pancho Villa se encuentran:&lt;/p&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: square; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 1.5em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: url(); "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Doroteo Arango se encontraba fugitivo de la ley por un hecho que aconteció en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1894" title="1894" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1894&lt;/a&gt;. Uno de los hijos de Laureano López Negrete, propietario de la Hacienda Sombreretillo donde trabajaba, violó a su hermana mayor. En represalia, Doroteo&lt;sup id="cite_ref-10" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-10" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;11&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; tomó un revólver y disparó contra el terrateniente, fugándose a las montañas, donde pasó la mayor parte de su tiempo hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1910" title="1910" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1910&lt;/a&gt;, sobreviviendo primero solo, para luego ser rescatado por una pandilla de bandidos encabezada por un hombre llamado Francisco Villa, quien lo recogió y lo alimentó. Al no tener adonde ir, Arango empezó a operar con esta pandilla asaltando pueblos y delinquiendo en otras áreas. Por su lealtad se ganó la confianza del jefe de la banda. En una ocasión Francisco Villa (jefe de la banda) sufrió una herida de bala, por lo que, agonizando, nombró a Arango como jefe de la pandilla de bandidos. Fue entonces cuando Arango cambió su nombre a «Francisco Villa», a petición de la banda que ahora él encabezaría. Continuaron realizando actos de vandalismo, regresando a la hacienda donde Arango había matado a Agustín López Negrete, donde el cuñado del fallecido lo buscaba para matarlo. Doroteo Arango (ahora bajo el nombre de Francisco Villa) acabó con la vida de su rival y los hombres de éste, empezando a seguir una causa en defensa de la clase obrera que era fuertemente explotada, al punto de comparación con la esclavitud.&lt;sup id="cite_ref-KZN_11-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KZN-11" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;12&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-AG_12-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-AG-12" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;13&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: square; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 1.5em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: url(); "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Otra cuenta que su verdadero padre en realidad fue Luis Germán Gurrola, pues su madre había sido su sirvienta y al no reconocer aquél a su hijo, fue bautizado por Agustín Arango, quien era hijo natural de don Jesús Villa, abuelo paterno del muchacho, siendo de él de quien adoptó su apellido, llamándose Francisco Villa.&lt;sup id="cite_ref-KZN_11-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KZN-11" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;12&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-AG_12-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-AG-12" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;13&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: square; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 1.5em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: url(); "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Y por último existe otra versión que cuenta que una mujer de apellido Arango tuvo amoríos con Jesús Villa, que había pasado de residir en San Gabriel, Jalisco, a San Juan del Río en el estado de Durango, y que de ellos nació Agustín Arango. Aunque éste se debió haber llamado Agustín Villa Arango, se desconocen las causas de por qué Jesús Villa no dio nombre a su hijo y de por qué éste recibió el apellido de su madre. Agustín Arango contrajo matrimonio con Micaela Arámbula y de ellos nace Doroteo Arango. Finalmente, Doroteo Arango retoma el que su padre le contaba era su apellido legítimo para así hacerse llamar Francisco Villa como medida para ocultar su identidad.&lt;sup id="cite_ref-AG_12-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-AG-12" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;13&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-KZN_11-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KZN-11" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;12&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El accionar revolucionario de Villa se dio durante sus primeros años principalmente en el estado de Chihuahua, en el norte de México, donde su ideal consistó en frenar el abuso que ejercían los&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hacienda" title="Hacienda" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;hacendados&lt;/a&gt; sobre los campesinos y en derrocar a los grupos establecidos en el poder público.&lt;/p&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Bandidaje"&gt;Bandidaje&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 222px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Pancho_Villa_bandolier.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Pancho_Villa_bandolier.jpg/220px-Pancho_Villa_bandolier.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="147" width="220" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Pancho_Villa_bandolier.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Pancho Villa durante su etapa de bandolero.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Hubo un período en que Villa practicó el bandidaje. Se unió al grupo de bandoleros dirigido por Ignacio Parra, operó con ellos hasta que José Solís, miembro de la banda, asesinó a un anciano; entonces Villa se desligó del grupo y trabajó en la mina de «El Verde» y como albañil en la ciudad de Chihuahua. La policía reanudó su persecución, por lo que Villa volvió a la sierra y a su negocio de robar y vender ganado.&lt;sup id="cite_ref-Revo_13-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Revo-13" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;14&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h2  style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: normal; margin: 0px 0px 0.6em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom: 1px solid rgb(170, 170, 170); width: auto;font-size:19px;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Entrada_en_la_Revoluci.C3.B3n"&gt;Entrada en la Revolución&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="noprint AP" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;&lt;i&gt;Artículo principal:&lt;/i&gt;&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Revolución mexicana&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1910" title="1910" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1910&lt;/a&gt; se unió al movimiento &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;maderista&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-14" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-14" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;15&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; primero a través de su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Compadre" title="Compadre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;compadre&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Eleuterio_Soto" title="Eleuterio Soto" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Eleuterio Soto&lt;/a&gt;, y después mediante &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Abraham_Gonz%C3%A1lez_Casavantes" title="Abraham González Casavantes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Abraham González&lt;/a&gt;, con quién tenía ligas comerciales. En ese entonces Pancho Villa era nada más un cuatrero y en la mejor denominación un guerrillero sin causa; sin embargo, al conocer a Abraham González, representante político de Francisco I. Madero en Chihuahua, recibió de éste la educación básica que le hizo abrir los ojos al mundo político y cambiar su visión sobre su propia vida y su relación con los que estaban en el poder (en este caso, en Chihuahua, la familia Creel Terrazas).&lt;sup id="cite_ref-KR4_15-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KR4-15" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;16&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; El 17 de noviembre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1910" title="1910" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1910&lt;/a&gt; atacó la Hacienda de Cavaría; desde ese mismo día se dedicó a reclutar gente para sus tropas.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En la lucha armada maderista se distinguió por su audacia y organización. La revolución maderista comenzó a revelar el ingenio militar y la capacidad estratégica de Pancho Villa. En el Tecolote, engañó a las fuerzas del general Navarro poniendo sombreros sobre estacas para simular un contingente mayor, obligando al general Navarro a la retirada.&lt;sup id="cite_ref-KR4_15-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KR4-15" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;16&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Sobresalió como Jefe de las Batallas de San Andrés, Santa Isabel, Ciudad Camargo, Las Escobas y Estación Bauche, contra el general federal &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Garc%C3%ADa_Pueblita" title="Manuel García Pueblita" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel García Pueblita&lt;/a&gt;. Además, participó en el mayor triunfo al lado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco" title="Pascual Orozco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco&lt;/a&gt;:&lt;sup id="cite_ref-KR4_15-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KR4-15" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;16&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Toma_de_Ciudad_Ju%C3%A1rez" title="Toma de Ciudad Juárez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;batalla de Ciudad Juárez&lt;/a&gt; contra el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_N._Navarro" title="Juan N. Navarro" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Juan N. Navarro&lt;/a&gt;, a quién intentó fusilar incluso en contra de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-Seis_16-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Seis-16" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;17&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Después de tomar Torreón por unos momentos, Villa se hace de los primeros trenes de sus fuerzas, que después servirían para transportar grandes contingentes de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-Seis_16-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Seis-16" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;17&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Primera_etapa"&gt;Primera etapa&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Después de intentar tomar &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua_%28estado%29" title="Chihuahua (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt; y no poder hacerlo, logra su primer victoria: la toma de Ciudad Juárez.&lt;sup id="cite_ref-KR4_15-3" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-KR4-15" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;16&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;A finales de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt; dio muestras de su lealtad a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt; al rechazar la invitación de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco" title="Pascual Orozco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco&lt;/a&gt; para rebelarse.&lt;sup id="cite_ref-Hist_17-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Hist-17" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;18&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Más aún, retomó las armas para defender al gobierno maderista.&lt;sup id="cite_ref-Seis_16-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Seis-16" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;17&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-Revo_13-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Revo-13" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;14&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;Combatió en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua_%28estado%29" title="Chihuahua (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Durango" title="Durango" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Durango&lt;/a&gt;, y en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Torre%C3%B3n" title="Torreón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Torreón&lt;/a&gt; se incorporó a las filas de la División del Norte Federal, que comandaba &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-Revo_13-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Revo-13" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;14&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-K8_18-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K8-18" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;19&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; A su lado participó en las Batallas de Tlahualilo, Conejos y Rellano. Por su actuación militar fue ascendido a general brigadier honorario, después de que se adhirió al &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Guadalupe" title="Plan de Guadalupe" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Guadalupe&lt;/a&gt;, formando parte de su ejército cabecillas como &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tom%C3%A1s_Urbina" title="Tomás Urbina" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tomás Urbina&lt;/a&gt;,&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rosal%C3%ADo_Hern%C3%A1ndez" title="Rosalío Hernández" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Rosalío Hernández&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Toribio_Ortega_Ram%C3%ADrez" title="Toribio Ortega Ramírez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Toribio Ortega Ramírez&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Chao" title="Manuel Chao" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel Chao&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-Hist_17-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Hist-17" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;18&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt;, receloso de su brillantez a pesar de no ser militar de carrera y molesto por su independencia, con el pretexto del robo de una yegua, lo procesó por insubordinación y ordenó su fusilamiento. Madero le salvó la vida mediante la intervención de su hermano Raúl y de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guillermo_Rubio_Navarrete" title="Guillermo Rubio Navarrete" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Guillermo Rubio Navarrete&lt;/a&gt;. Como alternativa, fue enviado a la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Ciudad de México" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt; y encarcelado en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tlatelolco" title="Tlatelolco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Santiago Tlatelolco&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-K8_18-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K8-18" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;19&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h4   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:15px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Fuga_de_prisi.C3.B3n"&gt;Fuga de prisión&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En su estancia en prisión conoció a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Gilbardo_Maga%C3%B1a_Cerda" title="Gilbardo Magaña Cerda" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Gilbardo Magaña Cerda&lt;/a&gt;, quién le instruyó y ayudó en el desarrollo de su educación y le puso al tanto de los propósitos e ideales del agrarismo.&lt;sup id="cite_ref-K8_18-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K8-18" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;19&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; A finales de&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1912" title="1912" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1912&lt;/a&gt;, Pancho Villa logró fugarse de prisión con la ayuda de Carlos Jáuregui, escribiente del juzgado de la cárcel.&lt;sup id="cite_ref-fuga_19-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-fuga-19" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;20&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Tomó rumbo hacia &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guadalajara_%28M%C3%A9xico%29" title="Guadalajara (México)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Guadalajara&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manzanillo_%28Colima%29" title="Manzanillo (Colima)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manzanillo&lt;/a&gt; y logró llegar a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/El_Paso_%28Texas%29" title="El Paso (Texas)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;El Paso&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Texas" title="Texas" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Texas&lt;/a&gt;. En el camino el gobernador &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Mar%C3%ADa_Maytorena" title="José María Maytorena" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;José María Maytorena&lt;/a&gt; le ayudó con dinero para proseguir su fuga.&lt;sup id="cite_ref-Hist_17-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Hist-17" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;18&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Ante los asesinatos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Abraham_Gonz%C3%A1lez_Casavantes" title="Abraham González Casavantes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Abraham González&lt;/a&gt; en febrero y marzo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1913" title="1913" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1913&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-sedena_20-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-sedena-20" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;21&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; decidió retomar las armas contra el gobierno de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt; ante los llamados de los líderes militares del norte, encabezados por el Gobernador de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Coahuila" title="Coahuila" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Coahuila&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;, que llamaban a levantarse contra el usurpador.&lt;sup id="cite_ref-21" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-21" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;22&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Ayudado una vez más por Maytorena, cruzó la frontera y se internó en Chihuahua. Con una fuerza de escasos nueve hombres inició su participación en el movimiento constitucionalista.&lt;sup id="cite_ref-K8_18-3" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K8-18" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;19&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 222px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Francisco_Villa_y_sus_Dorados.png" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Francisco_Villa_y_sus_Dorados.png/220px-Francisco_Villa_y_sus_Dorados.png" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="139" width="220" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Francisco_Villa_y_sus_Dorados.png" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;El general Pancho Villa a la entrada de Ojinaga.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Segunda_Etapa"&gt;Segunda Etapa&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;La noche del 15 de noviembre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1913" title="1913" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1913&lt;/a&gt;, mientras los soldados y oficiales federales dormían en los cuarteles o descansaban en las casas de juego, una señal diminuta anunciaba el asalto de las tropas villistas que tomaban el cuartel, la jefatura de armas, los puentes internacionales, el hipódromo y las casas de juego.&lt;sup id="cite_ref-22" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-22" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;23&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Por lo acontecido se reunió con Madero en la Hacienda de Bustillos donde recibió el grado de Coronel.&lt;sup id="cite_ref-23" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-23" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;24&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-Boda_24-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Boda-24" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;25&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Atacó &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Casas_Grandes" title="Casas Grandes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Casas Grandes&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; y &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_Ju%C3%A1rez" title="Ciudad Juárez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad Juárez&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; en el estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua" title="Chihuahua" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt;, en noviembre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1913" title="1913" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1913&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-25" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-25" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;26&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; en septiembre se constituyó la famosa &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte del Ejército Constitucionalista&lt;/a&gt;, en la que figuraron &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Toribio_Ortega_Ram%C3%ADrez" title="Toribio Ortega Ramírez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Toribio Ortega Ramírez&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Fierro" title="Rodolfo Fierro" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Rodolfo Fierro&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Medina" title="Juan Medina" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Juan Medina&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Maclovio_Herrera" title="Maclovio Herrera" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Maclovio Herrera&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tom%C3%A1s_Urbina" title="Tomás Urbina" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tomás Urbina&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Chao" title="Manuel Chao" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel Chao&lt;/a&gt;, entre otros, y de la que Pancho Villa fue nombrado general en jefe.&lt;sup id="cite_ref-26" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-26" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;27&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/10_de_enero" title="10 de enero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;10 de enero&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt; tomó la ciudad de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ojinaga" title="Ojinaga" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ojinaga&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-Z_27-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Z-27" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;28&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; quedando de esta manera con el control de la zona del noroeste del estado.&lt;/p&gt;&lt;h5   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:13px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Villa_como_gobernador"&gt;Villa como gobernador&lt;/span&gt;&lt;/h5&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 202px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Villa-money.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Villa-money.jpg/200px-Villa-money.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="131" width="200" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Villa-money.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Moneda circulante durante el gobierno de Villa conocido como las&lt;i&gt;«sábanas»&lt;/i&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 202px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Billete_de_10_pesos_del_Estado_de_Chihuahua_de_1914_%28anverso%29.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Billete_de_10_pesos_del_Estado_de_Chihuahua_de_1914_%28anverso%29.jpg/200px-Billete_de_10_pesos_del_Estado_de_Chihuahua_de_1914_%28anverso%29.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="85" width="200" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Billete_de_10_pesos_del_Estado_de_Chihuahua_de_1914_%28anverso%29.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Billete de 10 pesos emitido en Chihuahua en 1914 conocido como &lt;i&gt;«dos caritas»&lt;/i&gt; con los retratos de Francisco I. Madero y Abraham González.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Por muy poco tiempo fue nombrado gobernador provisional de Chihuahua,&lt;sup id="cite_ref-gobernador_28-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-gobernador-28" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;29&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; aunque ejerció el poder por un periodo mayor pues dictaba órdenes al gobernador&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Chao" title="Manuel Chao" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel Chao&lt;/a&gt;, quién había sido nombrado por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-antorcha2_29-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-antorcha2-29" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;30&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-30" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-30" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;31&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Como gobernante Villa mandó imprimir diversos billetes, como los &lt;i&gt;«dos caritas»&lt;/i&gt; y las &lt;i&gt;«sábanas»&lt;/i&gt;; embargó tiendas y sustituyó a los comerciantes venales por administradores honorables, llenó el mercado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bos_taurus" title="Bos taurus" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;reses&lt;/a&gt; de las haciendas en las que intervenía; abarató los precios del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ma%C3%ADz" title="Maíz" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;maíz&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Frijol" title="Frijol" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;frijol&lt;/a&gt; y carne;&lt;sup id="cite_ref-31" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-31" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;32&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-32" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-32" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;33&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; asumió funciones federales en materia de telégrafos y ferrocarriles;&lt;sup id="cite_ref-Z_27-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Z-27" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;28&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; expulsó del estado a muchos españoles, acusados de que habían ayudado a Victoriano Huerta; reabrió el Instituto Científico y Literario y decretó el establecimiento del banco del estado.&lt;/p&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Tercera_etapa"&gt;Tercera etapa&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/23_de_junio" title="23 de junio" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;23 de junio&lt;/a&gt;, desobedeciendo las órdenes del Primer Jefe desplazó a la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;división del norte&lt;/a&gt;, en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Toma_de_Zacatecas_%281914%29" title="Toma de Zacatecas (1914)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Batalla de Zacatecas&lt;/a&gt;, derrotando al general federal &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Medina_Barr%C3%B3n" title="Luis Medina Barrón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Luis Medina Barrón&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-zacatecas_33-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-zacatecas-33" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;34&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-zacatecas2_34-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-zacatecas2-34" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;35&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="line-height: 19px;font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Las discrepancias tuvieron un receso temporal con el pacto de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Torre%C3%B3n" title="Torreón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Torreón&lt;/a&gt;, del 8 de julio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-pacto_35-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-pacto-35" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;36&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; celebrado entre la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt; y el Cuerpo del Ejército del Noreste. A Pancho Villa lo representaron &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Miguel_Silva&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Miguel Silva (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Miguel Silva&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Bonilla" title="Manuel Bonilla" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel Bonilla&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Isabel_Robles" title="José Isabel Robles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;José Isabel Robles&lt;/a&gt;; A &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Gonz%C3%A1lez_Garza" title="Pablo González Garza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo González Garza&lt;/a&gt;: &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_I._Villarreal" title="Antonio I. Villarreal" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Antonio I. Villarreal&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ces%C3%A1reo_Castro" title="Cesáreo Castro" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cesáreo L. Castro&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Caballero_%28militar%29" title="Luis Caballero (militar)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Luis Caballero&lt;/a&gt;. Se acordó que Villa presentaría disculpas a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;, quién seguiría como primer jefe; a Pancho Villa se le otorgaría el grado de general de división, aunque independientemente de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Gonz%C3%A1lez_Garza" title="Pablo González Garza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo González Garza&lt;/a&gt;. Villa reconoció a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;, pero le impuso limitantes, como asumir la presidencia interina y convocar a una &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Convenci%C3%B3n_de_Aguascalientes" title="Convención de Aguascalientes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Convención de generales y gobernadores revolucionarios&lt;/a&gt; para señalar la celebración de elecciones y formular un programa de gobierno.&lt;sup id="cite_ref-U2_36-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-U2-36" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;37&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Los acuerdos no fueron aceptados en su totalidad por ninguna de las dos partes. Los ejércitos revolucionarios derrotaron a Huerta, quien firma su carta de renuncia el 15 de julio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-Huerta_37-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Huerta-37" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;38&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; A pesar de la victoria, Villa estaba molesto con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;, quien lo despreciaba por su reputación de bandolero, ya que nunca le concedió a la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28M%C3%A9xico%29" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt; el grado de Ejército ni a Villa el grado de general de división.&lt;sup id="cite_ref-38" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-38" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;39&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-antorcha2_29-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-antorcha2-29" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;30&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-U2_36-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-U2-36" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;37&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Obregón se trasladó a conferenciar con Pancho Villa, pero, tratando Obregón de atacar a las tropas Villistas por un lado y lograr una alianza por el otro, es descubierto por Villa quien manda a fusilarlo,&lt;sup id="cite_ref-39" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-39" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;40&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; pero Serrano y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ra%C3%BAl_Madero" title="Raúl Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Raúl Madero&lt;/a&gt; evitan que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt; sea fusilado aceptando las condiciones de Villa y firman un acuerdo, logrando escapar a&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua_%28estado%29" title="Chihuahua (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt; y, a medio camino de la huida obregoncista, Villa recibe un telegrama de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; en donde éste rechaza el acuerdo haciendo que Villa persiga a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Obregón&lt;/a&gt; sin lograr alcanzarlo, lo cual origina que rompa definitivamente con Carranza.&lt;sup id="cite_ref-40" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-40" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;41&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h5   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:13px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Convenci.C3.B3n_de_Aguascalientes"&gt;Convención de Aguascalientes&lt;/span&gt;&lt;/h5&gt;&lt;div class="noprint AP" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;&lt;i&gt;Artículo principal:&lt;/i&gt;&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Convenci%C3%B3n_de_Aguascalientes" title="Convención de Aguascalientes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Convención de Aguascalientes&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="VT" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;Véase también:&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="VT" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;Véase también:&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pacto_de_Xochimilco" title="Pacto de Xochimilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pacto de Xochimilco&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En 1914, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; citó a una convención de las fuerzas revolucionarias, para limar asperezas entre ellas, sin lograr su objetivo, pues Villa se fortaleció en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Convenci%C3%B3n_de_Aguascalientes" title="Convención de Aguascalientes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Convención de Aguascalientes&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-U2_36-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-U2-36" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;37&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Como resultado, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Obregón&lt;/a&gt; rompieron con la Convención. Villa tomó la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9xico,_D._F." title="México, D. F." style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt;, a nombre del gobierno de la Convención, junto con su aliado&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata" title="Emiliano Zapata" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Emiliano Zapata&lt;/a&gt;, en diciembre de 1914.&lt;sup id="cite_ref-Pdf_41-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Pdf-41" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;42&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Se instaló en la Convención en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9xico,_D._F." title="México, D. F." style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt;, y el día 10 se trasladó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Aguascalientes" title="Aguascalientes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Aguascalientes&lt;/a&gt;. Tuvo entonces lugar el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pacto_de_Xochimilco" title="Pacto de Xochimilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pacto de Xochimilco&lt;/a&gt;, en el que Pancho Villa aceptó el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt; en lo relativo al problema de la tierra y en el que convenían llevar a la presidencia a un civil identificado con la Revolución.&lt;/p&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Lucha_contra_Carranza_y_Obreg.C3.B3n"&gt;Lucha contra Carranza y Obregón&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Carranza no se plegó a los dictados villistas de la Convención y huyó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Veracruz" title="Veracruz" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Veracruz&lt;/a&gt; para encabezar desde allí su contraataque.&lt;sup id="cite_ref-42" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-42" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;43&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Para ello tuvo de aliado al general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Durante &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1915" title="1915" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1915&lt;/a&gt; Villa fue derrotado por Álvaro Obregón y los constitucionalistas en la famosa &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Celaya" title="Batalla de Celaya" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Batalla de Celaya&lt;/a&gt;, en la que Obregón logró derrotar a la División del Norte en el Bajío. El poder de la caballería de Villa no fue efectivo para derrotar a las trincheras, la artillería y ametralladoras del ejército de Obregón.&lt;sup id="cite_ref-zacatecas_33-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-zacatecas-33" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;34&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-zacatecas2_34-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-zacatecas2-34" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;35&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Villa perdería después la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Batalla_de_Trinidad&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Batalla de Trinidad (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;batalla de Trinidad&lt;/a&gt;, la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Le%C3%B3n" title="Batalla de León" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;batalla de León&lt;/a&gt; y la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Batalla_de_Aguascalientes&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Batalla de Aguascalientes (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;batalla de Aguascalientes&lt;/a&gt; en junio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1915" title="1915" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1915&lt;/a&gt;, por lo que tendría que replegarse otra vez hacia el norte del país.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Para fines de ese año decidió invadir el estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sonora" title="Sonora" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Sonora&lt;/a&gt;; sin embargo, los constitucionalistas, mejor pertrechados, los repelieron,&lt;sup id="cite_ref-zacatecas2_34-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-zacatecas2-34" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;35&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; derrotándolo en Agua Prieta, bajo el mando de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plutarco_El%C3%ADas_Calles" title="Plutarco Elías Calles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plutarco Elías Calles&lt;/a&gt; y en el Alamito, comandados por el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_M._Di%C3%A9guez" title="Manuel M. Diéguez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel M. Diéguez&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Batalla_de_Columbus"&gt;Batalla de Columbus&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;div class="noprint AP" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;&lt;i&gt;Artículo principal:&lt;/i&gt;&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Columbus" title="Batalla de Columbus" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Batalla de Columbus&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 252px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Columbus.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Columbus.jpg/250px-Columbus.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="163" width="250" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Columbus.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Columbus (Nuevo México, EE. UU.) después de haber sido atacado por Villa.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Después de su derrota militar, Pancho Villa se replegó a Chihuahua, desde donde fraguó un golpe militar que le serviría para atacar a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;EE.UU.&lt;/a&gt; después de que este país optara por dar su apoyo a Venustiano Carranza y en especial contra &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Woodrow_Wilson" title="Woodrow Wilson" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Woodrow Wilson&lt;/a&gt; por el uso que hizo Obregón de faros gigantes, alimentados con energía eléctrica estadounidense, para repeler el ataque nocturno de las tropas villistas al pueblo fronterizo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agua_Prieta" title="Agua Prieta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Agua Prieta&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sonora" title="Sonora" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Sonora&lt;/a&gt; el 1 de noviembre de 1915.&lt;sup id="cite_ref-Wilson_43-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Wilson-43" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;44&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-Wilson2_44-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Wilson2-44" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;45&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; En enero de 1916, un grupo de villistas al mando del general de órdenes Ramón Banda Quesada emboscaron un tren del&lt;i&gt;México North Western Railway&lt;/i&gt; (Compañía del Ferrocarril Noroeste de México), cerca de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Isabel_%28Chihuahua%29" title="Santa Isabel (Chihuahua)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Santa Isabel&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua_%28estado%29" title="Chihuahua (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua&lt;/a&gt;, y masacró a 18 empleados estadounidenses de la compañía minera ASARCO.&lt;sup id="cite_ref-Asarco_45-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Asarco-45" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;46&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Antes del amanecer del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/9_de_marzo" title="9 de marzo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;9 de marzo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1916" title="1916" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1916&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-46" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-46" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;47&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; un grupo de aproximadamente 1.500 hombres (el reporte oficial del ejército estadounidense mencionó entre «500-700 participantes»&lt;sup id="cite_ref-47" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-47" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;48&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; ) del ejército de Villa, al mando del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Banda_Quesada&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Ramón Banda Quesada (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ramón Banda Quesada&lt;/a&gt;, atacó el pueblo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Columbus_%28Nuevo_M%C3%A9xico%29" title="Columbus (Nuevo México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Columbus&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Nuevo_M%C3%A9xico" title="Nuevo México" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Nuevo México&lt;/a&gt;, como represalia al reconocimiento oficial del régimen carrancista por parte de EE. UU. y en busca del comerciante Sam Ravel (proveedor que, según Villa, lo había robado).&lt;sup id="cite_ref-SEDENA2_48-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-SEDENA2-48" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;49&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h3   style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: bold; margin: 0px 0px 0.3em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-style: none;font-size:17px;color:initial;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="La_Expedici.C3.B3n_Punitiva"&gt;La Expedición Punitiva&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;&lt;div class="noprint AP" style="margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.2ex; margin-left: 1em; "&gt;&lt;span style=" ;font-size:11px;" &gt;&lt;i&gt;Artículo principal:&lt;/i&gt;&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tercera_Intervenci%C3%B3n_estadounidense" title="Tercera Intervención estadounidense" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tercera Intervención estadounidense&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style=" line-height: 19px;  font-family:sans-serif;font-size:13px;"  &gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Ante los hechos acontecidos en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Columbus" title="Batalla de Columbus" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;batalla de Columbus&lt;/a&gt;, el presidente estadounidense &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Woodrow_Wilson" title="Woodrow Wilson" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Woodrow Wilson&lt;/a&gt; enviaría el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/14_de_marzo" title="14 de marzo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;14 de marzo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1916" title="1916" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1916&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-LL_49-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-LL-49" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;50&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; tropas encabezadas por el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/John_J._Pershing" title="John J. Pershing" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;«Black Jack» Pershing&lt;/a&gt;(el mismo que comandaría las fuerzas estadounidenses en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Primera_Guerra_Mundial" title="Primera Guerra Mundial" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Primera Guerra Mundial&lt;/a&gt;) a la captura de Villa.&lt;sup id="cite_ref-LL_49-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-LL-49" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;50&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-SEDENA2_48-1" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-SEDENA2-48" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;49&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; La búsqueda de Villa llevaría a las tropas estadounidenses finalmente unos 600 km dentro de territorio mexicano, llegando hasta la ciudad de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Parral_%28Chihuahua%29" title="Parral (Chihuahua)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Parral&lt;/a&gt;, donde, después de un conflicto encabezado por la maestra Elisa Griensen y donde participaron los niños del pueblo, habría de retroceder el ejército estadounidense a sus campamentos ubicados al norte de México.&lt;sup id="cite_ref-Elisa_50-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Elisa-50" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;51&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-Elisa2_51-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Elisa2-51" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;52&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-52" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-52" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;53&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Durante 11 meses, los 10.000 soldados de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/John_J._Pershing" title="John J. Pershing" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pershing&lt;/a&gt; recorrieron los desiertos del inmenso estado de Chihuahua. Pershing logró dispersar a las fuerzas mexicanas que habían atacado a Columbus, pero Pancho Villa &lt;i&gt;desapareció&lt;/i&gt; en el extenso territorio mexicano burlando a sus perseguidores.&lt;/p&gt;&lt;h2  style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: normal; margin: 0px 0px 0.6em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom: 1px solid rgb(170, 170, 170); width: auto;font-size:19px;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Villa_y_los_medios_de_comunicaci.C3.B3n"&gt;Villa y los medios de comunicación&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 252px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Pancho_villa_car.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Pancho_villa_car.jpg/250px-Pancho_villa_car.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="188" width="250" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Pancho_villa_car.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Automóvil donde fue asesinado Pancho Villa.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Pancho Villa acostumbraba hacerse acompañar de periodistas y de intelectuales, como el escritor estadounidense &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/John_Reed" title="John Reed" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;John Reed&lt;/a&gt; y el propio &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mart%C3%ADn_Luis_Guzm%C3%A1n" title="Martín Luis Guzmán" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Martín Luis Guzmán&lt;/a&gt;, autor de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/La_sombra_del_caudillo" title="La sombra del caudillo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;La sombra del caudillo&lt;/a&gt;, quien inclusive fungió como su secretario durante un tiempo.&lt;sup id="cite_ref-Reed_53-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Reed-53" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;54&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Dio entrevistas constantemente, hizo un contrato con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hollywood" title="Hollywood" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Hollywood&lt;/a&gt;, para filmar sus batallas e incluso sus tropas recibieron uniformes nuevos para rodar algunas escenas con una mejor imagen.&lt;sup id="cite_ref-Reed2_54-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-Reed2-54" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;55&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h2  style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: normal; margin: 0px 0px 0.6em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom: 1px solid rgb(170, 170, 170); width: auto;font-size:19px;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Muerte_de_Villa"&gt;Muerte de Villa&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Poco a poco Villa regresó a su actividad &lt;i&gt;guerrillera&lt;/i&gt; y también fue sufriendo la escasez de armas. Así se mantuvo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1917" title="1917" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1917&lt;/a&gt; a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1920" title="1920" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1920&lt;/a&gt;, salvo un período de resurgimiento, cuando &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_%C3%81ngeles" title="Felipe Ángeles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Felipe Ángeles&lt;/a&gt; volvió al país para luchar a su lado.&lt;sup id="cite_ref-FA_55-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-FA-55" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;56&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Adolfo_de_la_Huerta" title="Adolfo de la Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Adolfo de la Huerta&lt;/a&gt;, al asumir la presidencia interina del país como fruto del movimiento de Agua Prieta, gestionó la rendición de Pancho Villa.&lt;sup id="cite_ref-56" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-56" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;57&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El 26 de junio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1920" title="1920" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1920&lt;/a&gt; Villa firmó los convenios de Sabinas, obligándose a deponer las armas y a retirarse a la Hacienda de Canutillo, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Durango" title="Durango" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Durango&lt;/a&gt;, que el gobierno le concedió en propiedad por servicios prestados a la revolución.&lt;sup id="cite_ref-57" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-57" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;58&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt; llegó a la presidencia de México y cuando hubo consolidado su posición, promovió o abiertamente toleró algunos planes para librarse de Pancho Villa. Durante la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rebeli%C3%B3n_delahuertista" title="Rebelión delahuertista" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;rebelión delahuertista&lt;/a&gt; que pretendía impedir la imposición del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plutarco_El%C3%ADas_Calles" title="Plutarco Elías Calles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;general Calles&lt;/a&gt;, ante el temor de que Pancho Villa nuevamente se levantara en armas, se decide matarlo.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Mediante una emboscada, Villa fue asesinado la tarde del día 20 de julio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1923" title="1923" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1923&lt;/a&gt; cuando se dirigía a una fiesta familiar en Parral.&lt;sup id="cite_ref-K_1-3" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-K-1" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h2  style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: normal; margin: 0px 0px 0.6em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom: 1px solid rgb(170, 170, 170); width: auto;font-size:19px;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Villa_y_sus_esposas"&gt;Villa y sus esposas&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;No se sabe a ciencia cierta cuántas esposas tuvo, sin embargo, se dice que casó "por la ley" aproximadamente 75 veces.&lt;sup id="cite_ref-58" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-58" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;59&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-59" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-59" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;60&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-2esposas_60-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-2esposas-60" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;61&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Aunque al final, sólo "algunas" mujeres reclamaron ser sus legítimas esposas:&lt;/p&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: square; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 1.5em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: url(); "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Luz Corral&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Juana Torres&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Pilar Escalona&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Asunción B.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Austreberta Rentería&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;María Amalia Baca&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Manuela Casas&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;Soledad Seáñez Holguín y&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;María Anaya.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En 1946, el Congreso mexicano reconoció a Soledad Seáñez Holguín como la legítima esposa de Villa con quien se unió en matrimonio en 1919.&lt;sup id="cite_ref-61" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-61" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;62&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; No obstante, otros medios (entre ellos la&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Presidente_de_M%C3%A9xico" title="Presidente de México" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;presidencia de México&lt;/a&gt;) apuntan a que también lo fueron Luz Corral, Manuela Casas y Austreberta Rentería.&lt;sup id="cite_ref-esposas_62-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa#cite_note-esposas-62" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;63&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;h2  style="color: rgb(255, 204, 0); background-image: none; font-weight: normal; margin: 0px 0px 0.6em; overflow: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom: 1px solid rgb(170, 170, 170); width: auto;font-size:19px;"&gt;&lt;span class="mw-headline" id="En_la_cultura_popular"&gt;Villa en la cultura popular&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 222px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Plaza_de_la_Revolucion_Chihuahua.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Plaza_de_la_Revolucion_Chihuahua.jpg/220px-Plaza_de_la_Revolucion_Chihuahua.jpg" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " height="244" width="220" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Plaza_de_la_Revolucion_Chihuahua.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " height="11" width="15" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Estatua de bronce de Villa en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chihuahua,_Chihuahua" title="Chihuahua, Chihuahua" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chihuahua, Chihuahua&lt;/a&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: square; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 1.5em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: url(); "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;En el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Metro_de_la_Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Metro de la Ciudad de México" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;metro de la Ciudad de México&lt;/a&gt; se encuentra la estación &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_%28estaci%C3%B3n%29" title="División del Norte (estación)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt;, que fue el ejército que comandó Francisco Villa. El símbolo de la estación representa la escultura en honor a Francisco Villa que se encontraba en el centro de una glorieta al cruce de las Avenidas División del Norte, Universidad y Cuauhtémoc.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;El grupo francés &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Magazine_60&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Magazine 60 (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Magazine 60&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; publicó una canción llamada "Pancho Villa" en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1987" title="1987" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1987&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/V%C3%ADctor_Jara" title="Víctor Jara" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Víctor Jara&lt;/a&gt; en su álbum &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Canto_libre" title="Canto libre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Canto libre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1970" title="1970" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1970&lt;/a&gt; publicó el "Corrido de Pancho Villa".&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Kid_Frost" title="Kid Frost" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Kid Frost&lt;/a&gt; lanzó al mercado una canción llamada "Pancho Villa" junto a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mellow_Man_Ace" title="Mellow Man Ace" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Mellow Man Ace&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;El cantante de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAsica_country" title="Música country" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;música country&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Steve_Earle" title="Steve Earle" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Steve Earle&lt;/a&gt; incluyó la canción "Mercenary Song" en su álbum de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1995" title="1995" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1995&lt;/a&gt; "Train A Comin'" (ASIN B000002NAV) acerca de dos hombres del estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Georgia_%28Estados_Unidos%29" title="Georgia (Estados Unidos)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Georgia&lt;/a&gt; que van a México, para unirse al ejército de Pancho Villa.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;En un episodio de la serie de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Televisi%C3%B3n" title="Televisión" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;televisión&lt;/a&gt; &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Las_aventuras_del_joven_Indiana_Jones" title="Las aventuras del joven Indiana Jones" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Las aventuras del joven Indiana Jones&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; ("&lt;i&gt;The Young Indiana Jones Chronicles&lt;/i&gt;" en inglés), &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Indiana_Jones" title="Indiana Jones" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Indiana Jones&lt;/a&gt; se involucra con Pancho Villa y la Revolución Mexicana, lo cual es señalado en la película de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/2008" title="2008" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;2008&lt;/a&gt;, &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Indiana_Jones_y_el_Reino_de_la_Calavera_de_Cristal" title="Indiana Jones y el Reino de la Calavera de Cristal" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Indiana Jones y el Reino de la Calavera de Cristal&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;El poeta irlandés &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Paul_Muldoon&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Paul Muldoon (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Paul Muldoon&lt;/a&gt;' en su obra, "Mules" (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1977" title="1977" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1977&lt;/a&gt;) comienza con el poema "Lunch With Pancho Villa" ("Almuerzo con Pancho Villa").&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Brujer%C3%ADa_%28banda%29" title="Brujería (banda)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Brujería&lt;/a&gt; incluyó la canción "División del Norte" en su álbum "Brujerizmo" (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/2000" title="2000" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;2000&lt;/a&gt;) dedicada a dicha división y a Pancho Villa.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-7237636604518307526?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/7237636604518307526/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=7237636604518307526' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7237636604518307526'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7237636604518307526'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/mexico-pancho-villa.html' title='México: Pancho Villa'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-7080394733593454446</id><published>2012-02-05T15:07:00.000-05:00</published><updated>2012-02-11T07:19:10.536-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Personajes'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Historia'/><title type='text'>México: Emiliano Zapata</title><content type='html'>&lt;span class="Apple-style-span" style="font-size: 13px; line-height: 19px; font-family: sans-serif; "&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;&lt;b&gt;Emiliano Zapata Salazar&lt;/b&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/San_Miguel_de_Allende" title="San Miguel de Allende" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;San Miguel Anenecuilco&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/8_de_agosto" title="8 de agosto" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;8 de agosto&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1879" title="1879" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1879&lt;/a&gt; — &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chinameca_(Morelos)" title="Chinameca (Morelos)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chinameca&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/10_de_abril" title="10 de abril" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;10 de abril&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1919" title="1919" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1919&lt;/a&gt;) fue uno de los líderes militares más importantes durante la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Revolución mexicana&lt;/a&gt;, comandó un importante ejército durante la revolución, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Libertador_del_Sur" title="Ejército Libertador del Sur" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ejército Libertador del Sur&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;También conocido como el «&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Caudillo" title="Caudillo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Caudillo&lt;/a&gt; del Sur», era hijo de Gabriel Zapata y Cleofas Salazar, y nació en una familia campesina.&lt;sup id="cite_ref-Bio_0-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#cite_note-Bio-0" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;&lt;table id="toc" class="toc" style="font-size: 12px; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(170, 170, 170); border-right-color: rgb(170, 170, 170); border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); border-left-color: rgb(170, 170, 170); background-color: rgb(249, 249, 249); padding-top: 5px; padding-right: 5px; padding-bottom: 5px; padding-left: 5px; "&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;div id="toctitle" style="direction: ltr; text-align: center; "&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: bold; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0px; padding-bottom: 0px; border-bottom-style: none; width: auto; font-size: 12px; display: inline; border-top-style: none; border-right-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; padding-right: 0px; padding-left: 0px; border-width: initial; border-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Contenido&lt;/h2&gt; &lt;span class="toctoggle" style="font-size: 11px; "&gt; [&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#" class="internal" id="togglelink" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;ocultar&lt;/a&gt;] &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: none; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.3em; margin-left: 0px; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: none; text-align: left; "&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-1" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Inicios" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Inicios&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-2" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#La_revoluci.C3.B3n_maderista_y_el_plan_de_Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La revolución maderista y el plan de Ayala&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-3" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#La_lucha_en_el_sur_a_la_muerte_de_Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La lucha en el sur a la muerte de Madero&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-4" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#El_gobierno_.C2.ABconvencionista.C2.BB" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;El gobierno «convencionista»&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-5" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Muerte_de_Zapata" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Muerte de Zapata&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-6" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Museos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;6&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Museos&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-7" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#V.C3.A9ase_tambi.C3.A9n" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Véase también&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-8" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Referencias" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;8&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Referencias&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-9" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Bibliograf.C3.ADa" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Bibliografía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;ul style="line-height: 1.5em; list-style-type: none; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 2em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: none; text-align: left; "&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-10" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Otras_fuentes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Otras fuentes&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-11" style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#Enlaces_externos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Enlaces externos&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=1" title="Editar sección: Inicios" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Inicios"&gt;Inicios&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 222px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Casa_natal_de_Emiliano_Zapata_1.JPG" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Casa_natal_de_Emiliano_Zapata_1.JPG/220px-Casa_natal_de_Emiliano_Zapata_1.JPG" width="220" height="165" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Casa_natal_de_Emiliano_Zapata_1.JPG" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" width="15" height="11" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Restos de la casa natal de Emiliano Zapata en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Anenecuilco" title="Anenecuilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Anenecuilco&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos_(estado)" title="Morelos (estado)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Su infancia se desarrolló en compañía de Josafat Villa Martinez a la par del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Latifundio" title="Latifundio" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;latifundismo&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Porfiriato" title="Porfiriato" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;porfirista&lt;/a&gt;, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;. Realizó sus primeros estudios con el profesor Emilio Vera, quien había sido un viejo soldado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Benito_Ju%C3%A1rez" title="Benito Juárez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;juarista&lt;/a&gt;. Pronto trabajó como labrador y arriero. En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1906" title="1906" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1906&lt;/a&gt; asistió a una junta de campesinos en Cuautla, para discutir la forma de defender frente a los hacendados vecinos sus tierras del pueblo. Su rebeldía lo condenó a la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Leva" title="Leva" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;leva&lt;/a&gt; (conscripción): en 1910, Zapata quedó incorporado al 9°. Regimiento de Caballería, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt;. Zapata fue asignado como caballerango de Pablo Escandón, Jefe del Estado Mayor de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Porfirio_D%C3%ADaz" title="Porfirio Díaz" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Porfirio Díaz&lt;/a&gt;, y más tarde, en el mismo puesto, al mando de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ignacio_de_la_Torre_y_Mier" title="Ignacio de la Torre y Mier" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ignacio de la Torre&lt;/a&gt;, yerno de Díaz, quién le tomaría especial afecto por su destreza con los caballos.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El motivo por el que se incorporó a Emiliano Zapata al ejército fue el hecho de que había raptado a una jovencita, ya que Zapata era conocido por ser un hombre muy enamoradizo.&lt;sup id="cite_ref-90_a.C3.B1os_1-0" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#cite_note-90_a.C3.B1os-1" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; La acusación la puso el padre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=In%C3%A9s_Alfaro_Aguilar&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Inés Alfaro Aguilar (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Inés Alfaro Aguilar&lt;/a&gt;, joven con quien tiempo después Zapata tendría dos hijos: Nicolás y Elena Zapata Alfaro. En la fotografía en la que Zapata aparece junto a Villa sentado en la silla presidencial, el niño más pequeño que se asoma es Nicolás. También según el historiador Jesús Sotelo Inclan, Zapata se casó con una joven de clase acomodada llamada Luisa Merino y al caer la dictadura porfirista, el 20 de agosto de 1911 contrajo matrimonio con la señorita &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Josefa_Espejo_S%C3%A1nchez&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Josefa Espejo Sánchez (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Josefa Espejo Sánchez&lt;/a&gt; conocida como “La Generala” originaria de Anenecuilco, hija de don Fidencio Espejo y Guadalupe Sánchez Merino con quien procreó dos hijos más. El primero tuvo por nombre Felipe; éste nació en el cerro El Jilguero y murió a la edad de cinco años en uno de los tantos refugios que como familia tuvieron luego de ser mordido por una víbora de cascabel. La segunda hija fue Josefa; ella nació en Tlaltizapán y un año antes que su hermano Felipe murió a consecuencia de una picadura de alacrán. Así Josefa quedó sin hijos en poco tiempo. Sin embargo, Zapata tuvo más hijos como es el caso de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ana_Mar%C3%ADa_Zapata" title="Ana María Zapata" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ana María Zapata&lt;/a&gt;, hija de Petra P. Torres.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En septiembre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1909" title="1909" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1909&lt;/a&gt; Emiliano Zapata fue elegido calpuleque (palabra náhuatl, que significa jefe, lider o presidente) de la junta de defensa de las tierras de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Anenecuilco" title="Anenecuilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Anenecuilco&lt;/a&gt;, donde empezaría a analizar documentos que se originaron en el virreinato que acreditaban los derechos de propiedad de los pueblos sobre sus tierras, los cuales habían sido negados por las &lt;b&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Leyes_de_Reforma" title="Leyes de Reforma" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Leyes de Reforma&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sobre todo la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ley_Lerdo" title="Ley Lerdo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ley Lerdo&lt;/a&gt; que obligó a las corporaciones civiles a vender o ser expropiadas las tierras improductivas, lo cual fue motivo en su tiempo del apoyo de varios líderes indígenas como &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tom%C3%A1s_Mej%C3%ADa" title="Tomás Mejía" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tomás Mejía&lt;/a&gt; a los gobiernos conservadores mexicanos y al &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Segundo_Imperio_Mexicano" title="Segundo Imperio Mexicano" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Segundo Imperio Mexicano&lt;/a&gt;. Estas leyes además fueron aprovechadas por varias personas para acrecentar sus tierras de manera ilegal al solicitar la propiedad de zonas comunales que los pueblos no trabajaban. Por esto se convertiría, de esa manera, en dirigente agrario de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;, su estado natal. Su primera aparición política ajena a su mundo campesino fue en las elecciones para gobernador de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1909" title="1909" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1909&lt;/a&gt;, cuando apoyó al candidato de la oposición, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Patricio_Leyva&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Patricio Leyva (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Patricio Leyva&lt;/a&gt;, en contra del de los latifundistas, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Escand%C3%B3n_y_Barr%C3%B3n" title="Pablo Escandón y Barrón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo Escandón y Barrón&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En el mes de mayo de 1910 recuperó por la fuerza las tierras de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ayala_(Morelos)" title="Ayala (Morelos)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Villa de Ayala&lt;/a&gt;, que eran protegidas por el jefe de policía, José A. Vivanco, y que dejó en posesión de los campesinos del lugar. Por este hecho tuvo que escapar varias veces del gobierno, pues fue declarado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bandolero" title="Bandolero" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;bandolero&lt;/a&gt;. Después de haber recuperado las tierras, las dejó en posesión de todos los campesinos de aquel lugar. Algunos meses después participó en la reunión que se celebró en ese mismo lugar, es decir, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ayala_(Morelos)" title="Ayala (Morelos)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Villa de Ayala&lt;/a&gt;, con objeto de discutir lo que después se convertiría en el Plan de Ayala.&lt;/p&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=2" title="Editar sección: La revolución maderista y el plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="La_revoluci.C3.B3n_maderista_y_el_plan_de_Ayala"&gt;La revolución maderista y el plan de Ayala&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="thumb tleft" style="float: left; clear: left; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 1.4em; margin-left: 0px; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 152px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Zapata_14.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Caricatura_de_Zapata_14.jpg/150px-Caricatura_de_Zapata_14.jpg" width="150" height="200" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Zapata_14.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" width="15" height="11" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Leyenda: Don Panchito en Cuautla. Un arco triunfal.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Hecho: Tras el fracaso de la pacificación vía el licenciamiento de las tropas a fines de agosto de 1911, Zapata y sus seguidores fueron declarados delincuentes del orden común. El gobierno envió a los generales: Figueroa y Juventino Robles a pacificar el estado de Morelos. Para los alzados de Zapata estos desmanes son la consecuencia del personalismo de Madero, de sus errores políticos y del desvanecimiento de las reformas agrarias.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Para el caricaturista, "Madero se anda por las ramas", sin resolver ningún conflicto, encima de él se levanta el zapatismo sumamente violento y acompañado de la muerte y la desolación.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;A finales de ese mismo año, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Torres_Burgos" title="Pablo Torres Burgos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo Torres Burgos&lt;/a&gt; fue enviado a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Estados Unidos&lt;/a&gt; por Emiliano Zapata para que se pudiera entrevistar con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt;. El resultado de esta entrevista fue la decisión de tomar las armas por Emiliano Zapata y otros 72 campesinos y con Juan Moreno, Rafael Moreno, Maurilio Mejia y José Vergara. Esto lo hicieron el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/D%C3%ADa" title="Día" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;día&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/10_de_marzo" title="10 de marzo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;10 de marzo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt;, cuando proclamaron el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_San_Luis" title="Plan de San Luis" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de San Luis&lt;/a&gt;. Se dirigió hacia el sur, pues ya era perseguido por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Aureliano_Blanquet" title="Aureliano Blanquet" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Aureliano Blanquet&lt;/a&gt; y su batallón de soldados. En este período del movimiento zapatista sobresalen las batallas de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chinameca_(Morelos)" title="Chinameca (Morelos)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chinameca&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jojutla" title="Jojutla" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Jojutla&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jonacatepec" title="Jonacatepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Jonacatepec&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Tlayecac&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Tlayecac (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tlayecac&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tlaquiltenango" title="Tlaquiltenango" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tlaquiltenango&lt;/a&gt;, así como la muerte del zapatista y antiguo líder del movimiento suriano, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Torres_Burgos" title="Pablo Torres Burgos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo Torres Burgos&lt;/a&gt;, que incluso precedió al mismo Emiliano. A la muerte del mismo, Emiliano Zapata es elegido, por la junta revolucionaria del sur en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt;, nuevo jefe revolucionario-maderista del sur. Las reivindicaciones zapatistas contenidas en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;, que suponían una reforma agraria radical (&lt;i&gt;La tierra es de quien la trabaja&lt;/i&gt;), fueron inaceptables para los sucesores de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Porfirio_D%C3%ADaz" title="Porfirio Díaz" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Porfirio Díaz&lt;/a&gt;. Lo mismo se puede decir de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Le%C3%B3n_de_la_Barra" title="Francisco León de la Barra" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco León de la Barra&lt;/a&gt; quien, haciendo uso de su facultad de presidente, encabezó diversos enfrentamientos políticos y armados con el jefe suriano, e incluso del mismo&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Al triunfo del maderismo, Zapata no concibe el licenciamiento de sus tropas sin que a cada uno se le otorgue la seguridad de tierras para sembrar a cambio de sus fusiles. Para él, la guerra no terminaba con el derrocamiento del porfirismo, sino con la cristalización del objetivo del pueblo campesino: la devolución de la tierras robadas por los hacendados millonarios.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Esto dio lugar a que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Le%C3%B3n_de_la_Barra" title="Francisco León de la Barra" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco León de la Barra&lt;/a&gt;, presidente interno, lo considerara rebelde, por lo que mandó fuerzas a someterlo: mil hombres bajo el mando de los generales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt; y&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Aureliano_Blanquet" title="Aureliano Blanquet" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Aureliano Blanquet&lt;/a&gt;. Para agosto de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt; acordó entrevistarse con Emiliano Zapata en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Yautepec" title="Yautepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Yautepec&lt;/a&gt; para buscar una solución pacífica en el conflicto suriano y con el fin de convencerlo de que licenciara sus tropas. Mientras tanto, Zapata era fuertemente criticado por la prensa conservadora del país. En la reunión no se logró ningún acuerdo, pues Madero no concebía la reforma agraria como lo hacía Zapata. Madero creía que primero había que hacer una reforma política profunda, mientras que para Zapata era prioritaria la devolución de las tierras robadas por las haciendas. A decir de Zapata, Madero había traicionado la revolución. El gobierno federal reiteró su decisión de imponer el orden por la violencia, y Zapata se desplegó con sus tropas a los límites entre el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estado_de_Guerrero" title="Estado de Guerrero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Guerrero&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Puebla" title="Puebla" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Puebla&lt;/a&gt;, escondiéndose del gobierno y generando emboscadas a pequeños contingentes federales. En este periodo, Zapata se casó con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Josefa_Espejo&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Josefa Espejo (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Josefa Espejo&lt;/a&gt; y el padrino de la boda fue el propio &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Con Madero como presidente de la República, las diferencias no disminuyeron. Zapata se entrevista con Madero en el palacio nacional, donde sostienen una fuerte discusión. Madero ofrece a Zapata una hacienda en el estado de Morelos "como pago a sus servicios a la Revolución", cosa que enfurece a Zapata que le contesta:&lt;/p&gt;&lt;div class="citado" style="font-size: 12px; background-color: rgb(249, 249, 249); padding-top: 5px; padding-right: 10px; padding-bottom: 5px; padding-left: 10px; margin-top: 1em; margin-right: 4em; margin-bottom: 1em; margin-left: 4em; "&gt;No, señor Madero. Yo no me levanté en armas para conquistar tierras y haciendas. Yo me levanté en armas para que al pueblo de Morelos le sea devuelto lo que le fue robado. Entonces pues, señor Madero, o nos cumple usted, a mí y al estado de Morelos lo que nos prometió, o a usted y a mí nos lleva la chichicuilota&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Dicho esto mientras en gesto amenazador, golpeó con fuerza su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Winchester_Modelo_1894" title="Winchester Modelo 1894" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;carabina .30-30&lt;/a&gt; sobre el escritorio de Madero.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/25_de_noviembre" title="25 de noviembre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;25 de noviembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1911" title="1911" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1911&lt;/a&gt; Zapata lanzó el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;, redactado por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Otilio_Monta%C3%B1o_S%C3%A1nchez" title="Otilio Montaño Sánchez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Otilio E. Montaño&lt;/a&gt;, documento que se convertiría en su estandarte y en el fiel ejemplo de la ideología de los campesinos morelenses. En él se exigía la redención de los indígenas y la repartición de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Latifundios" title="Latifundios" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;latifundios&lt;/a&gt; creados durante el porfiriato. Se desconocía a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt; como presidente y se reconocía a&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco" title="Pascual Orozco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco&lt;/a&gt; como jefe legítimo de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Revolución mexicana&lt;/a&gt;. Además, el documento postulaba que, en vista de que no se había cumplido con lo que se le había prometido al campesinado, la lucha armada era el único medio para obtener justicia.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Durante &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1912" title="1912" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1912&lt;/a&gt;, Emiliano Zapata combatió al &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Mexicano" title="Ejército Mexicano" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ejército Federal&lt;/a&gt; que, al mando de los generales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Arnoldo_Casso_L%C3%B3pez" title="Arnoldo Casso López" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Arnoldo Casso López&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juvencio_Robles" title="Juvencio Robles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Juvencio Robles&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_%C3%81ngeles" title="Felipe Ángeles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Felipe Ángeles&lt;/a&gt;, buscaba la pacificación en los estados del sur. Los zapatistas buscaron defenderse y lo hicieron "brutalmente", según la versión del Ejército Federal: en las narraciones de los ataques zapatistas son comunes las referencias a asaltos, incendios y violaciones entre otros. Lo cierto es que dichas narraciones eran alteradas para justificar los desastres cometidos por los miembros del Ejército Federal&lt;sup style="line-height: 1em; "&gt;[&lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Verificabilidad" title="Wikipedia:Verificabilidad" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;cita requerida&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;]&lt;/sup&gt;. En ese año sobresalen los ataques a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tepalcingo" title="Tepalcingo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tepalcingo&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Yautepec" title="Yautepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Yautepec&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuautla_(Morelos)" title="Cuautla (Morelos)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuautla&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt;, aunque debe afirmarse que en ese entonces el movimiento zapatista era muy débil, tanto en el ámbito político como en la rama militar, sobre todo cuando la campaña del gobierno maderista contra los sublevados surianos quedó a cargo del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_%C3%81ngeles" title="Felipe Ángeles" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Felipe Ángeles&lt;/a&gt;. Por sus métodos civilizados y tolerantes, le restaban bases al zapatismo, pues Ángeles simpatizaba con ellos.&lt;/p&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=3" title="Editar sección: La lucha en el sur a la muerte de Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="La_lucha_en_el_sur_a_la_muerte_de_Madero"&gt;La lucha en el sur a la muerte de Madero&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 152px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Emiliano_Zapata_-_LOC.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Emiliano_Zapata_-_LOC.jpg/150px-Emiliano_Zapata_-_LOC.jpg" width="150" height="233" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Emiliano_Zapata_-_LOC.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" width="15" height="11" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Emiliano Zapata.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Tras el asesinato de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt; y el ascenso en el poder de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt;, la lucha armada se exacerbó y Zapata fue uno de los jefes revolucionarios más importantes, al tiempo que introdujo importantes reformas en Morelos. Posteriormente, estas posturas lo opusieron al nuevo presidente (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;). Una vez en el poder, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt; envió una comisión encabezada por el padre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco" title="Pascual Orozco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco_(Padre)" title="Pascual Orozco (Padre)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco (Padre)&lt;/a&gt; a pactar la paz con Emiliano Zapata. Esto le facilitaría tener un frente menos de guerra en el país. Zapata, que contaba ahora con el dominio de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt; y parte del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estado_de_M%C3%A9xico" title="Estado de México" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Estado de México&lt;/a&gt;, del estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estado_de_Guerrero" title="Estado de Guerrero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Guerrero&lt;/a&gt;, de&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Puebla" title="Puebla" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Puebla&lt;/a&gt; y de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tlaxcala" title="Tlaxcala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tlaxcala&lt;/a&gt;, se negó a pactar con aquellos a quienes él llamó &lt;i&gt;“asesinos de Madero”&lt;/i&gt;. Fusiló al emisario de Huerta, envió una carta al general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9lix_D%C3%ADaz" title="Félix Díaz" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Félix Díaz&lt;/a&gt;, repudiando al gobierno de Huerta y para el mes de mayo de ese mismo año, reformó su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;, declarando que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Victoriano_Huerta" title="Victoriano Huerta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Victoriano Huerta&lt;/a&gt; era indigno de la presidencia del país. A &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pascual_Orozco" title="Pascual Orozco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pascual Orozco&lt;/a&gt; se le retiró el cargo de Jefe de la Revolución y Zapata quedó entonces como único jefe del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Libertador_del_Sur" title="Ejército Libertador del Sur" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ejército Libertador del Sur&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En los primeros meses de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt;, Zapata tomó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jonacatepec" title="Jonacatepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Jonacatepec&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chilpancingo" title="Chilpancingo" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chilpancingo&lt;/a&gt;. Ese mismo año su ejército constaba ya de 27,000 hombres, por lo que para abril ya había controlado por completo el estado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt; y algunos lugares de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estado_de_Guerrero" title="Estado de Guerrero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Guerrero&lt;/a&gt;. Poco después tomó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt; y para junio ocupó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuajimalpa" title="Cuajimalpa" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuajimalpa&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Xochimilco" title="Xochimilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Xochimilco&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Milpa_Alta" title="Milpa Alta" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Milpa Alta&lt;/a&gt;, con lo que amagaba a la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Ciudad de México" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt;. Las fuerzas constitucionalistas les cerraron el paso, al ocupar la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Ciudad de México" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt; antes que las propias zapatistas, las cuales se encontraban más cerca. En septiembre, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; envió a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Sarabia" title="Juan Sarabia" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Juan Sarabia&lt;/a&gt;, a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_I._Villarreal" title="Antonio I. Villarreal" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Antonio I. Villarreal&lt;/a&gt; y a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Cabrera_Lobato" title="Luis Cabrera Lobato" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Luis Cabrera Lobato&lt;/a&gt; a conferenciar con Emiliano Zapata, pero nuevamente el caudillo suriano exigió la renuncia de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; al Poder Ejecutivo, y el reconocimiento del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;. Los emisarios, como toda respuesta, abandonaron su campamento y el estado, pues Carranza rechazó rotundamente sus peticiones, calificándolas de "inadecuadas".&lt;/p&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=4" title="Editar sección: El gobierno «convencionista»" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="El_gobierno_.C2.ABconvencionista.C2.BB"&gt;El gobierno «convencionista»&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;El mismo mes, Emiliano Zapata, desde su cuartel general de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt;, promulgó la entrega de tierras a los pueblos. Invitado por varios delegados de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Convenci%C3%B3n_de_Aguascalientes" title="Convención de Aguascalientes" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Convención de Aguascalientes&lt;/a&gt;, en la que los tres grupos más importantes que participaron en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_mexicana" title="Revolución mexicana" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Revolución mexicana&lt;/a&gt; intentaron dirimir sus diferencias, Zapata no fue en persona al citado evento, pero envió a una comisión, integrada por&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_D%C3%ADaz_Soto_y_Gama" title="Antonio Díaz Soto y Gama" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Antonio Díaz Soto y Gama&lt;/a&gt;, quién protagonizó el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Incidente_de_La_Bandera" title="Incidente de La Bandera" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Incidente de La Bandera&lt;/a&gt;), Leobardo Galván González, un licenciado del pueblo de Tepoztlán, nacido en el barrio de Santo Domingo, en la actual calle de Aniceto Villamar en un predio llamado "Coyulan" y único morelense enviado por Emiliano Zapata a Aguascalientes, que desempeñó un papel importante de negociación para la asistencia de la delegación zapatista, negociaciones tanto con Lucio Blanco como con el mismo general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Villa" title="Francisco Villa" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco Villa&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Paulino_Mart%C3%ADnez" title="Paulino Martínez" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Paulino Martínez&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manuel_J._Santib%C3%A1%C3%B1ez&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Manuel J. Santibáñez (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel J. Santibáñez&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manuel_Uriarte&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Manuel Uriarte (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Manuel Uriarte&lt;/a&gt;, quienes quedaron en calidad de observadores hasta que la Convención optó por desconocer a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;. Así pues, Emiliano Zapata se unió con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Villa" title="Francisco Villa" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco Villa&lt;/a&gt; y ambos reconocieron a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Eulalio_Guti%C3%A9rrez" title="Eulalio Gutiérrez" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Eulalio Gutiérrez&lt;/a&gt; como presidente provisional de México, no así el encabezado por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt;, lo que provocó la continuación de la guerra civil. A finales de noviembre, la poderosa &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Divisi%C3%B3n_del_Norte_(M%C3%A9xico)" title="División del Norte (México)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;División del Norte&lt;/a&gt; y el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Libertador_del_Sur" title="Ejército Libertador del Sur" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ejército Libertador del Sur&lt;/a&gt; entraron en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Ciudad de México" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt;, alcanzando así fama nacional el movimiento zapatista como la otra cara de la moneda entre los campesinos surianos y los del norte. En su estancia en la capital, las tropas tuvieron una actitud más que pacífica: obtuvieron recursos mediante limosnas y evitaron los robos y asaltos de algunos bandidos que ensuciaban su nombre haciéndose llamar&lt;i&gt;zapatistas&lt;/i&gt;. El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/4_de_diciembre" title="4 de diciembre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;4 de diciembre&lt;/a&gt; de ese año Villa y Zapata tuvieron la célebre entrevista de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Xochimilco" title="Xochimilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Xochimilco&lt;/a&gt;, lográndose una alianza militar entre ambos ejércitos. Villa aceptó en cambio el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plan_de_Ayala" title="Plan de Ayala" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Plan de Ayala&lt;/a&gt;, a excepción de sus acusaciones a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_I._Madero" title="Francisco I. Madero" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco I. Madero&lt;/a&gt;, quién había sido su redentor y se obligó a dar armas a Zapata.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Concretados estos acuerdos, Emiliano Zapata partió rumbo a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Amecameca" title="Amecameca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Amecameca&lt;/a&gt; y tomó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Puebla" title="Puebla" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Puebla&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/17_de_diciembre" title="17 de diciembre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;17 de diciembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1914" title="1914" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1914&lt;/a&gt;, aunque en los primeros días de enero la plaza le fue arrebatada por las fuerzas del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt;. Éste habría de dedicar sus mayores esfuerzos para combatir al poderoso ejército villista, dando lugar a que durante &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1915" title="1915" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1915&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt; fuera gobernado por los campesinos levantados en armas, asesorados por los intelectuales de la lucha suriana. En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1916" title="1916" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1916&lt;/a&gt;, una vez que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venustiano_Carranza" title="Venustiano Carranza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Venustiano Carranza&lt;/a&gt; se había instalado en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_de_M%C3%A9xico" title="Ciudad de México" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ciudad de México&lt;/a&gt; y que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Villa" title="Francisco Villa" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco Villa&lt;/a&gt; hubiera sufrido serias derrotas por parte del ejército de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Obreg%C3%B3n" title="Álvaro Obregón" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Álvaro Obregón&lt;/a&gt;, Carranza dispuso la ofensiva contra el zapatismo, al mando de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Gonz%C3%A1lez_Garza" title="Pablo González Garza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo González Garza&lt;/a&gt;. Con apoyo incluso de la aviación del ejército,&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt; fue ocupada por los constitucionalistas en mayo y, aunque regresó efímeramente a manos de los zapatistas, quedó definitivamente en su poder el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/8_de_diciembre" title="8 de diciembre" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;8 de diciembre&lt;/a&gt; de ese mismo año. Ante la carencia de armas y ya sin el apoyo villista, en muy poco tiempo casi todas las poblaciones del estado quedaron en poder de los constitucionalistas. En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1917" title="1917" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1917&lt;/a&gt;, Zapata, lanzando una contraofensiva, reconquistó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jonacatepec" title="Jonacatepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Jonacatepec&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Yautepec" title="Yautepec" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Yautepec&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuautla_(Morelos)" title="Cuautla (Morelos)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuautla&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Miahuatl%C3%A1n" title="Miahuatlán" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Miahuatlán&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Tecala&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Tecala (aún no redactado)" style="text-decoration: none; color: rgb(186, 0, 0); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tecala&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuernavaca" title="Cuernavaca" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuernavaca&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;En marzo expidió la ley administrativa para el estado, reabrió escuelas, creó instituciones para reiniciar la producción de alimentos del campo y continuó la guerrilla en zonas periféricas y de frontera. Sin embargo, en octubre del mismo año entró a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt; el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Gonz%C3%A1lez_Garza" title="Pablo González Garza" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Pablo González Garza&lt;/a&gt;, apoderándose del territorio. Para &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1918" title="1918" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1918&lt;/a&gt;, Emiliano Zapata era, al igual que &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Villa" title="Francisco Villa" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Francisco Villa&lt;/a&gt; lo sería en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1920" title="1920" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1920&lt;/a&gt;, un guerrillero con poco futuro, pues ante las constantes batallas y lo escaso de las municiones, la muerte de los cabecillas y la ley agraria de Carranza, que apaciguó la causa suriana, su movimiento, indudable manifestación del descontento campesino, no llegó a consolidarse como una verdadera organización político-militar. Siendo una rebelión de masas campesinas, se limitó a realizar su guerra de guerrillas a partir de [1918]&lt;/p&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=5" title="Editar sección: Muerte de Zapata" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Muerte_de_Zapata"&gt;Muerte de Zapata&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;La guerra por parte del gobierno tomó perfiles despiadados en el norte. El gonzalista &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jes%C3%BAs_Guajardo" title="Jesús Guajardo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Jesús Guajardo&lt;/a&gt; le hizo creer a Zapata que estaba descontento con Carranza y que estaría dispuesto a unirse a él. Zapata le pidió pruebas y Guajardo se las dio al fusilar a aproximadamente 50 soldados federales, con consentimiento de Carranza y Pablo González, y ofrecerle a Zapata armamento y municiones para continuar la lucha. Así, acordaron reunirse en la Hacienda de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chinameca_(Morelos)" title="Chinameca (Morelos)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chinameca&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Morelos" title="Morelos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Morelos&lt;/a&gt;, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/10_de_abril" title="10 de abril" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;10 de abril&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1919" title="1919" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;1919&lt;/a&gt;. Zapata acampó con sus fuerzas a las afueras de la hacienda, y se acercó a la misma acompañado únicamente por su escolta de 100 hombres. Al cruzar el dintel, un ordenanza apostado a la entrada, tocó con su clarín la llamada a honores. Los hombres formaron 2 filas a la entrada de la hacienda y entre ellos se mezclaron los hombres de Guajardo. Ésta fue la señal para que los tiradores ocultos en las filas de zapata dispararan contra este que cayó herido de más de 10 balazos. Sus soldados huyeron despavoridos después de esto. No pocos condenaron el procedimiento. Además, esto dio lugar a que, una vez muerto, Zapata se convirtiera en el apóstol de la revolución y símbolo de los campesinos desposeídos. El movimiento continuó, aunque ya con menos intensidad, y los zapatistas acordaron nombrar a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Gildardo_Maga%C3%B1a_Cerda" title="Gildardo Magaña Cerda" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Gildardo Magaña Cerda&lt;/a&gt; jefe del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Libertador_del_Sur" title="Ejército Libertador del Sur" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Ejército Libertador del Sur&lt;/a&gt;. Él sería el último, pues casi un año después, los antiguos compañeros de Zapata se integrarían al gobierno &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Aguaprietista" title="Aguaprietista" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;aguaprietista&lt;/a&gt;, aunque algunos de ellos serían asesinados por el mismo gobierno.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Entre la gente común del estado de Morelos, que se negaba a dar crédito a la muerte de Zapata, circulaba la creencia de que no era su caudillo el que había sido asesinado por Guajardo. Se decía que le hacía falta un lunar, que si Zapata era más alto o más moreno. Se decía que no era posible que, si Zapata había escapado a tantas emboscadas y siempre había tenido tan buen olfato para los engaños, hubiera caído de esta manera. Se decía que Zapata había mandado en su lugar a uno de sus compadres, con quien compartía un gran parecido. Desgraciadamente la identificación del cadáver de Zapata por parte de antiguos compañeros de armas y gente cercana fue contundente: el cadáver correspondía al caudillo del sur.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Las leyendas llevaron a Zapata hasta el Lejano Oriente, donde un compadre árabe le habría ofrecido protección; según esa leyenda, Zapata se había embarcado en Acapulco para huir a Arabia. Otros más aseguraban que en las noches de luna, se le podía ver cabalgando cerca de Anenecuilco, el sitio de su nacimiento. También allí ubicaban, décadas después, a un anciano encerrado en una casa, que aseguraban era Zapata. Un corrido escrito en esos días da una idea de esta situación:&lt;/p&gt;&lt;div class="citado" style="font-size: 12px; background-color: rgb(249, 249, 249); padding-top: 5px; padding-right: 10px; padding-bottom: 5px; padding-left: 10px; margin-top: 1em; margin-right: 4em; margin-bottom: 1em; margin-left: 4em; "&gt;&lt;i&gt;Su cuerpo al fin sepultaron llenos de júbilo y gozo&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;&lt;i&gt;y muchos, muchos lloraron por sus culpas y reposo.&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;Pero su alma persevera en su ideal libertador&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;y su horrible calavera anda en penas, ¡oh terror!&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;Por las orillas de Cuautla flota una horrible bandera,&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;que empuña la calavera del aguerrido Zapata.&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;Tal constancia a todos pasma; de la noche en las negruras,&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;se ve vagar su fantasma por los montes y llanuras.&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;Se oyen sonar sus espuelas, sus horribles maldiciones&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;y, rechinando las muelas, cree llevar grandes legiones.&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;Extiende la yerta mano y su vista se dilata...&lt;br /&gt;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;&lt;i&gt;¡Recorre el campo suriano el espectro de Zapata!”&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="thumb tright" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1.3em; width: auto; background-color: transparent; margin-top: 0.5em; margin-right: 0px; margin-left: 1.4em; "&gt;&lt;div class="thumbinner" style="border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; background-color: rgb(249, 249, 249); font-size: 12px; text-align: center; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; width: 152px; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:El_cad%C3%A1ver_de_Emiliano_Zapata,_exhibido_en_Cuautla,_Morelos.jpg" class="image" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/El_cad%C3%A1ver_de_Emiliano_Zapata%2C_exhibido_en_Cuautla%2C_Morelos.jpg/150px-El_cad%C3%A1ver_de_Emiliano_Zapata%2C_exhibido_en_Cuautla%2C_Morelos.jpg" width="150" height="217" class="thumbimage" style="border-top-style: solid; border-right-style: solid; border-bottom-style: solid; border-left-style: solid; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; border-top-width: 1px; border-right-width: 1px; border-bottom-width: 1px; border-left-width: 1px; border-top-color: rgb(204, 204, 204); border-right-color: rgb(204, 204, 204); border-bottom-color: rgb(204, 204, 204); border-left-color: rgb(204, 204, 204); " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="thumbcaption" style="text-align: left; border-top-style: none; border-right-style: none; border-bottom-style: none; border-left-style: none; border-width: initial; border-color: initial; line-height: 1.4em; padding-top: 3px !important; padding-right: 3px !important; padding-bottom: 3px !important; padding-left: 3px !important; font-size: 11px; "&gt;&lt;div class="magnify" style="float: right; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:El_cad%C3%A1ver_de_Emiliano_Zapata,_exhibido_en_Cuautla,_Morelos.jpg" class="internal" title="Aumentar" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; display: block; border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; "&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" width="15" height="11" alt="" style="border-top-style: none !important; border-right-style: none !important; border-bottom-style: none !important; border-left-style: none !important; border-width: initial; border-color: initial; vertical-align: middle; display: block; border-width: initial !important; border-color: initial !important; background-image: none !important; background-attachment: initial !important; background-origin: initial !important; background-clip: initial !important; background-color: initial !important; background-position: initial initial !important; background-repeat: initial initial !important; " /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;El cadáver de Zapata exhibido en Cuautla, Morelos, el 10 de abril de 1919.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Los seguidores de Emiliano Zapata reciben desde entonces el nombre genérico de &lt;i&gt;zapatistas&lt;/i&gt;, aunque es muy importante hacer la distinción entre los &lt;i&gt;zapatistas&lt;/i&gt; de tiempos de la Revolución Mexicana y los actuales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Neozapatismo" title="Neozapatismo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;neozapatistas&lt;/a&gt; del sur de México.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Hace algún tiempo, se publicó un texto que cuestiona la versión oficial de la muerte de Zapata en la Hacienda de Chinameca.&lt;sup id="cite_ref-2" class="reference" style="line-height: 1em; font-weight: normal; font-style: normal; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Emiliano_Zapata#cite_note-2" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; white-space: nowrap; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Hasta la fecha no ha habido una respuesta pública, con argumentos, ni siquiera de historiadores profesionales, que refute este cuestionamiento a la versión oficial.&lt;/p&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Zapata es el autor de la famosa frase «&lt;i&gt;Es mejor morir de pie que vivir toda una vida arrodillado&lt;/i&gt;». &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Dolores_Ib%C3%A1rruri" title="Dolores Ibárruri" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Dolores Ibárruri&lt;/a&gt;, «La Pasionaria», ciertamente la popularizó, al lado de otras frases de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Esquilo" title="Esquilo" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Esquilo&lt;/a&gt;, en sus discursos durante la guerra civil española.&lt;/p&gt;&lt;h2 style="color: black; background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; font-weight: normal; margin-top: 0px; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.6em; margin-left: 0px; overflow-x: hidden; overflow-y: hidden; padding-top: 0.5em; padding-bottom: 0.17em; border-bottom-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-color: rgb(170, 170, 170); width: auto; font-size: 19px; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;&lt;span class="editsection" style="float: right; margin-left: 5px; font-size: 13px; "&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Emiliano_Zapata&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=6" title="Editar sección: Museos" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Museos"&gt;Museos&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&lt;p style="margin-top: 0.4em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 0px; line-height: 1.5em; "&gt;Se ha implementado en los últimos años la llamada "Ruta de Zapata" un proyecto turístico para conocer más de la historia del caudillo revolucionario.&lt;/p&gt;&lt;dl style="margin-top: 0.2em; margin-bottom: 0.5em; "&gt;&lt;dt style="font-weight: bold; margin-bottom: 0.1em; "&gt;Ruta de Zapata&lt;/dt&gt;&lt;/dl&gt;&lt;ol style="line-height: 1.5em; margin-top: 0.3em; margin-right: 0px; margin-bottom: 0px; margin-left: 3.2em; padding-top: 0px; padding-right: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; list-style-image: none; "&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuautla_(Morelos)" title="Cuautla (Morelos)" class="mw-redirect" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Cuautla&lt;/a&gt; : En este lugar se puede visitar la antigua estación de ferrocarril que sirviera de cuartel zapatista, el palacio municipal donde fuera velado su cadáver, la plazuela del sur donde descansan sus restos debajo de una estatua en su honor, la máquina 279 que sirviera durante la época revolucionaria.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Anenecuilco" title="Anenecuilco" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Anenecuilco&lt;/a&gt;: cuenta con la casa museo Zapata, museo innovador, que cuenta con el cuarto donde naciera Don Emiliano Zapata&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chinameca_(Morelos)" title="Chinameca (Morelos)" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Chinameca&lt;/a&gt;: restos del Casco de la ex-hacienda donde fuera acribillado, cuenta con un museo con fotografías.&lt;/li&gt;&lt;li style="margin-bottom: 0.1em; "&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tlaltizap%C3%A1n" title="Tlaltizapán" style="text-decoration: none; color: rgb(6, 69, 173); background-image: none; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-color: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial; "&gt;Tlaltizapán&lt;/a&gt;: donde está ubicado el Museo Cuartel Zapatista, también se encuentra el mausoleo a Emiliano Zapata Salazar.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/span&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-7080394733593454446?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/7080394733593454446/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=7080394733593454446' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7080394733593454446'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/7080394733593454446'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/mexico-emiliano-zapata.html' title='México: Emiliano Zapata'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-8555367079498433904</id><published>2012-02-03T21:00:00.003-05:00</published><updated>2012-02-11T07:21:11.138-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Curiosidades'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Miscelanea'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Reflexión'/><title type='text'>Japón: Revolucionario cambio en Sistema Educativo</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;a href="http://2.bp.blogspot.com/-7-zwgCnwKpQ/TyyTjH57waI/AAAAAAAAFgI/TnNAkLOhA7g/s1600/escuela%2Bjapon%2Baula.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 250px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-7-zwgCnwKpQ/TyyTjH57waI/AAAAAAAAFgI/TnNAkLOhA7g/s400/escuela%2Bjapon%2Baula.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5705097059598320034" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;div style="text-align: justify;"&gt;Se está probando en Japón, un revolucionario plan piloto llamado “Cambio Valiente” (Futoji no henko). El proyecto está basado en los programas educativos Erasmus, Grundtvig, Monnet, Ashoka y Comenius. Es un cambio conceptual que rompe paradigmas.&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;Es tan revolucionario que forma a los niños como “Ciudadanos del mundo”; no como japoneses. En esas escuelas no se rinde culto a la bandera, no se canta el himno, no se vanagloria a héroes inventados por la historia.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Los alumnos ya no creen que su país es superior a otros por el solo hecho de haber nacido allí. Ya no irán a la guerra para defender los intereses económicos de los grupos de poder, disfrazados de “patriotismo”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Entenderán y aceptarán diferentes culturas. Y sus horizontes serán globales, no nacionales. ¡Imagínese que ese cambio se está dando en uno de los países más tradicionalistas y machistas del mundo!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;El programa de 12 años, está basado en los conceptos:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;· Cero patriotismo.&lt;br /&gt;· Cero materias de relleno.&lt;br /&gt;· Cero tareas.&lt;br /&gt;· Y solo tiene 5 materias, que son:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1. Aritmética de Negocios. Las operaciones básicas y uso de calculadoras de negocio.&lt;br /&gt;2. Lectura. Empiezan leyendo una hoja diaria del libro que cada niño escoja, y terminan leyendo un libro por semana.&lt;br /&gt;3. Civismo. Pero entendiendo el civismo como el respeto total a las leyes, el valor civil, la ética, el respeto a las normas de convivencia, la tolerancia, el altruismo, y el respeto a la ecología.&lt;br /&gt;4. Computación. Office, internet, redes sociales y negocios on-line.&lt;br /&gt;5. 4 Idiomas, Alfabetos, Culturas y Religiones: japonesa, americana, china y árabe, con visitas de intercambio a familias de cada país durante el verano.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/-Bi3eVcB61co/TyyTmOUs-EI/AAAAAAAAFgU/jnmkBs0qHEI/s1600/perra-japonesa-clases-religion.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 316px; height: 204px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-Bi3eVcB61co/TyyTmOUs-EI/AAAAAAAAFgU/jnmkBs0qHEI/s400/perra-japonesa-clases-religion.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5705097112860817474" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(255, 204, 0); font-style: italic;"&gt;¿Cuál será la resultante de este programa?&lt;/span&gt;&lt;br style="font-weight: bold; color: rgb(255, 204, 0); font-style: italic;"&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;Jóvenes que a los 18 años hablan 4 idiomas, conocen 4 culturas, 4 alfabetos y 4 religiones.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;· Son expertos en uso de sus computadoras.&lt;br /&gt;· Leen 52 libros cada año.&lt;br /&gt;· Respetan la ley, la ecología y la convivencia.&lt;br /&gt;· Manejan la aritmética de negocios al dedillo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Interesante, ¿Verdad? ¿Por qué no lo copiamos?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-8555367079498433904?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/8555367079498433904/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=8555367079498433904' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8555367079498433904'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8555367079498433904'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/02/japon-revolucionario-cambio-en-sistema.html' title='Japón: Revolucionario cambio en Sistema Educativo'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/-7-zwgCnwKpQ/TyyTjH57waI/AAAAAAAAFgI/TnNAkLOhA7g/s72-c/escuela%2Bjapon%2Baula.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-8172576148152315281</id><published>2012-01-29T21:57:00.001-05:00</published><updated>2012-02-11T07:20:06.310-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Religión'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Reflexión'/><title type='text'>Vida después de esta vida</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://4.bp.blogspot.com/-_4oz303G-hI/TyYKJEv_mPI/AAAAAAAAFf8/wcCHZ0_c9Ys/s1600/409241_10151185498905591_727025590_22669038_149123743_n.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 317px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-_4oz303G-hI/TyYKJEv_mPI/AAAAAAAAFf8/wcCHZ0_c9Ys/s400/409241_10151185498905591_727025590_22669038_149123743_n.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5703257129121454322" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;- Oye, hermano, ¿Crees que habrá vida después del nacimiento? ¿Crees en "Mami"?&lt;/span&gt;&lt;br style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;&lt;span style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;- Nada! Yo no creo en esas cosas. Soy ateo. ¿Acaso has visto alguna vez a Mami?&lt;/span&gt;&lt;br style="font-weight: bold; font-style: italic; color: rgb(255, 204, 0);"&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-8172576148152315281?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/8172576148152315281/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=8172576148152315281' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8172576148152315281'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/8172576148152315281'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/01/vida-despues-de-esta-vida.html' title='Vida después de esta vida'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/-_4oz303G-hI/TyYKJEv_mPI/AAAAAAAAFf8/wcCHZ0_c9Ys/s72-c/409241_10151185498905591_727025590_22669038_149123743_n.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-6898960332074014454</id><published>2012-01-29T21:49:00.003-05:00</published><updated>2012-02-11T07:20:25.190-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Mujeres'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Humor'/><title type='text'>Hombre/Mujer 12 - Comunicación no verbal</title><content type='html'>&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 0, 0);"&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);font-size:130%;" &gt;Ella&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/-hhZpVnoqsp4/TyYFqeplFvI/AAAAAAAAFfk/QU81Uuo_hM0/s1600/Comunicaci%25C3%25B3n%2Bno%2Bverbal%2B%25281%2529.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 350px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-hhZpVnoqsp4/TyYFqeplFvI/AAAAAAAAFfk/QU81Uuo_hM0/s400/Comunicaci%25C3%25B3n%2Bno%2Bverbal%2B%25281%2529.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5703252205451417330" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-weight: bold; color: rgb(51, 51, 255);font-size:130%;" &gt;Él&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style="text-align: center;"&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/-jwHsFVg1e2I/TyYF09Tr2CI/AAAAAAAAFfw/H0SCJDvWZgM/s1600/Comunicaci%25C3%25B3n%2Bno%2Bverbal%2B%25282%2529.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 350px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-jwHsFVg1e2I/TyYF09Tr2CI/AAAAAAAAFfw/H0SCJDvWZgM/s400/Comunicaci%25C3%25B3n%2Bno%2Bverbal%2B%25282%2529.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5703252385479776290" border="0" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style="color: rgb(255, 255, 255);"&gt;..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0);"&gt;================================&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="color: rgb(0, 153, 0);font-size:85%;" &gt;&lt;span style="font-weight: bold;"&gt;&lt;br /&gt;Recomiendo también estos enlaces:&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2010/01/hombremujer-11-frente-al-espejo.html"&gt;Hombre/Mujer 11 - Frente al espejo&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/11/hombremujer-9-corazones.html"&gt;Hombre/Mujer 10 - Corazones&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/11/hombremujer-9-orar.html"&gt;Hombre/Mujer   9 - Orar&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/10/hombre-mujer-8.html"&gt;Hombre/Mujer   8 - Autos&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/08/11.html"&gt;Hombre/Mujer   7 - Traductor&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/04/mentiras-clasicas-entre-hombres-y.html"&gt;Hombre/Mujer   6 - Mentiras&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/03/palabrerias.html"&gt;Hombre/Mujer   5 - Inventos&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2009/02/nina-audaz.html"&gt;Hombre/Mujer   4 - Poema prematrimonial&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2008/11/es-machista-la-lengua-castellana.html"&gt;Hombre/Mujer   3 - Lengua castellana&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2007/10/carta-de-divorcio.html"&gt;Hombre/Mujer   2 - Carta de divorcio&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style="color: rgb(0, 153, 0);" href="http://elextranio.blogspot.com/2007/09/instrucciones-miguel-grau-el-21-de.html"&gt;Hombre/Mujer   1 - Diferencias psicológicas&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="color: rgb(255, 255, 255);"&gt;....&lt;/span&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-6898960332074014454?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/6898960332074014454/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=6898960332074014454' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/6898960332074014454'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/6898960332074014454'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/01/hombremujer-12-frente-al-espejo.html' title='Hombre/Mujer 12 - Comunicación no verbal'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/-hhZpVnoqsp4/TyYFqeplFvI/AAAAAAAAFfk/QU81Uuo_hM0/s72-c/Comunicaci%25C3%25B3n%2Bno%2Bverbal%2B%25281%2529.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-9079602722912982682</id><published>2012-01-29T15:45:00.002-05:00</published><updated>2012-02-11T07:19:44.460-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Personajes'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Perú'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Historia'/><title type='text'>Héroes del Perú: Túpac Amaru</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;b&gt;José Gabriel Condorcanqui Noguera&lt;/b&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Distrito_de_Tinta" title="Distrito de Tinta"&gt;Tinta&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_Per%C3%BA" title="Virreinato del Perú"&gt;Virreinato del Perú&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/19_de_marzo" title="19 de marzo"&gt;19 de marzo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1738" title="1738"&gt;1738&lt;/a&gt; - &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cuzco&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/18_de_mayo" title="18 de mayo"&gt;18 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1781" title="1781"&gt;1781&lt;/a&gt;) mayormente conocido como &lt;b&gt;"Túpac Amaru II"&lt;/b&gt;, fue un &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Caudillo" title="Caudillo"&gt;caudillo&lt;/a&gt; indígena líder de la mayor rebelión anticolonial que se dio en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Am%C3%A9rica" title="América"&gt;América&lt;/a&gt; durante el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Siglo_XVIII" title="Siglo XVIII"&gt;siglo XVIII&lt;/a&gt;. Descendía de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tupac_Amaru_I" title="Tupac Amaru I" class="mw-redirect"&gt;Tupac Amaru I&lt;/a&gt; (último Sapa &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inca" title="Inca"&gt;inca&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pena_de_muerte" title="Pena de muerte"&gt;ejecutado&lt;/a&gt; por los españoles en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Siglo_XVI" title="Siglo XVI"&gt;siglo XVI&lt;/a&gt;), usó indistintamente los dos nombres.&lt;sup id="cite_ref-ref_duplicada_1_0-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-ref_duplicada_1-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Lideró la denominada &lt;i&gt;Gran Rebelión&lt;/i&gt; que se desarrolló en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_R%C3%ADo_de_la_Plata" title="Virreinato del Río de la Plata"&gt;Virreinato del Río de la Plata&lt;/a&gt; y el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_Per%C3%BA" title="Virreinato del Perú"&gt;Virreinato del Perú&lt;/a&gt;, iniciada el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/4_de_noviembre" title="4 de noviembre"&gt;4 de noviembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1780" title="1780"&gt;1780&lt;/a&gt; con la captura y posterior ejecución del corregidor Antonio de Arriaga.&lt;sup id="cite_ref-ref_duplicada_1_0-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-ref_duplicada_1-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Curaca" title="Curaca"&gt;Curaca&lt;/a&gt; de Surimana, Tungasuca y Pampamarca, era adinerado, dedicado al &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Comercio" title="Comercio"&gt;comercio&lt;/a&gt;. Se trataba de un personaje de origen mestizo en el que confluía la sangre del Sapa inca &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_I" title="Túpac Amaru I"&gt;Túpac Amaru&lt;/a&gt; con la de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Criollo" title="Criollo"&gt;criollos&lt;/a&gt;.  De hecho, durante una gran parte de su vida, habiendo sido criado hasta  los 12 años por el sacerdote criollo Antonio López de Sosa y luego en  el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Colegio_San_Francisco_de_Borja" title="Colegio San Francisco de Borja"&gt;Colegio San Francisco de Borja&lt;/a&gt;, mostró preferencia por lo criollo llegando a dominar el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Lat%C3%ADn" title="Latín"&gt;latín&lt;/a&gt; y utilizando refinadas vestimentas hispanas,&lt;sup id="cite_ref-ref_duplicada_2_1-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-ref_duplicada_2-1"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; pero posteriormente se vistió como un noble inca y fue excomulgado de la Iglesia Católica.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Encabezó el mayor movimiento de corte indigenista e independentista en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_Per%C3%BA" title="Virreinato del Perú"&gt;Virreinato del Perú&lt;/a&gt;. Fue el primero en pedir la libertad de toda &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Am%C3%A9rica" title="América"&gt;América&lt;/a&gt;  de cualquier dependencia, tanto de España como de su monarca,  implicando esto no sólo la mera separación política sino la eliminación  de diversas formas de explotación indígena (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mita" title="Mita"&gt;mita minera&lt;/a&gt;, reparto de mercancías, obrajes), de los corregimientos, alcabalas y aduanas (14 de noviembre de 1780). Además decretó la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Abolici%C3%B3n" title="Abolición" class="mw-redirect"&gt;abolición&lt;/a&gt; de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Esclavitud" title="Esclavitud"&gt;esclavitud&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Negro_%28persona%29" title="Negro (persona)"&gt;negra&lt;/a&gt; por primera vez en América (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/16_de_noviembre" title="16 de noviembre"&gt;16 de noviembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1780" title="1780"&gt;1780&lt;/a&gt;). Su movimiento constituyó un &lt;i&gt;parteaguas&lt;/i&gt;, debido al cual las autoridades coloniales eliminaron a la clase indígena noble y acrecentaron la represión contra lo &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cordillera_de_los_Andes" title="Cordillera de los Andes"&gt;andino&lt;/a&gt;, por el temor de que algo así volviera a repetirse.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En Perú ha sido reconocido como el &lt;i&gt;fundador de la identidad nacional&lt;sup id="cite_ref-ref_duplicada_1_0-2" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-ref_duplicada_1-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Per%C3%BA" title="Perú"&gt;peruana&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;. Fue una figura capital para el régimen &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Velasco_Alvarado" title="Juan Velasco Alvarado"&gt;velasquista&lt;/a&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1968" title="1968"&gt;1968&lt;/a&gt;-&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1975" title="1975"&gt;1975&lt;/a&gt;) y desde entonces ha permanecido en el imaginario popular reivindicado.&lt;/p&gt; &lt;table id="toc" class="toc"&gt; &lt;tbody&gt;&lt;tr&gt; &lt;td&gt; &lt;div id="toctitle"&gt; &lt;h2&gt;Contenido&lt;/h2&gt; &lt;span class="toctoggle"&gt; [&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#" class="internal" id="togglelink"&gt;ocultar&lt;/a&gt;] &lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-1"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Riqueza"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Riqueza&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-2"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Sublevaci.C3.B3n"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Sublevación&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-3"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Juzgamiento_y_ejecuci.C3.B3n"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Juzgamiento y ejecución&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-4"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Reconocimiento"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Reconocimiento&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-5"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Siglos_XX_y_XXI"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Siglos XX y XXI&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-6"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#.C3.81rbol_geneal.C3.B3gico"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Árbol genealógico&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-7"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Novelas"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;6&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Novelas&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-8"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Pel.C3.ADculas"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Películas&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-9"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#En_la_cultura_popular"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;8&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;En la cultura popular&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-10"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Notas"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Notas&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-11"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#Enlaces_externos"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Enlaces externos&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt; &lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=1" title="Editar sección: Riqueza"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Riqueza"&gt;Riqueza&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;p&gt;José Gabriel Condorcanqui fue hijo de Miguel Condorcanqui y Rosa  Noguera. Por su condición de indígena noble realizó su estudios con los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jesuitas" title="Jesuitas" class="mw-redirect"&gt;jesuitas&lt;/a&gt; del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Colegio_San_Francisco_de_Borja" title="Colegio San Francisco de Borja"&gt;Colegio San Francisco de Borja&lt;/a&gt; o Colegio de Caciques del Cuzco.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Dominaba el quechua, castellano y latín, destacando entre sus lecturas los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Comentarios_Reales" title="Comentarios Reales" class="mw-redirect"&gt;Comentarios Reales&lt;/a&gt; del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inca_Garcilaso_de_la_Vega" title="Inca Garcilaso de la Vega"&gt;Inca Garcilaso de la Vega&lt;/a&gt;, las &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Siete_Partidas" title="Siete Partidas"&gt;Siete Partidas&lt;/a&gt; de Alfonso el Sabio, las &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sagradas_Escrituras" title="Sagradas Escrituras" class="mw-redirect"&gt;Sagradas Escrituras&lt;/a&gt;, el drama quechua &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Apu_Ollantay" title="Apu Ollantay" class="mw-redirect"&gt;Apu Ollantay&lt;/a&gt;, así como posterior y clandestinamente textos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Voltaire" title="Voltaire"&gt;Voltaire&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rousseau" title="Rousseau" class="mw-redirect"&gt;Rousseau&lt;/a&gt; (en aquella época censurados).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/25_de_mayo" title="25 de mayo"&gt;25 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1758" title="1758"&gt;1758&lt;/a&gt;,  contrajo matrimonio con Micaela Bastidas Frías con quien tuvo dos hijos  Hipólito y Fernando; seis años después de su matrimonio es nombrado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cacique" title="Cacique"&gt;cacique&lt;/a&gt; de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Territorio" title="Territorio"&gt;territorios&lt;/a&gt;  que le correspondían por elemental herencia. Condorcanqui fijó su  residencia en la ciudad del Cuzco, desde donde viajaba constantemente  para controlar el funcionamiento de sus tierras.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Debido a sus prósperas actividades económicas, Condorcanqui empezó a  sufrir la presión de las autoridades españolas, en especial por presión  de los arrieros que vivían en la región de la cuenca del Río de La  Plata, quienes intentaban tener el monopolio del tránsito de mineral por  el Alto Perú. Las autoridades españolas sometieron a Condorcanqui al  pago de prebendas.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Vivía la situación típica de los curacas: tenía que mediar entre el  corregidor y los indígenas a su cargo. Sin embargo, se vio afectado  -como el resto de la población- por el establecimiento de aduanas y el  alza de las alcabalas. Realizó reclamos sobre estos temas pidiendo  también que los indígenas fueran liberados del trabajo obligatorio en  las minas, reclamos dirigidos por las vías regulares a las autoridades  coloniales en Tinta, Cusco y después en Lima obteniendo negativas o  indiferencia.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Además buscó que se le reconozca su linaje real inca siguiendo por  años un proceso judicial en la Audiencia de Lima, siendo este finalmente  rechazado.&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=2" title="Editar sección: Sublevación"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Sublevaci.C3.B3n"&gt;Sublevación&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="VT" style="margin:0 0 .2ex 1em"&gt;&lt;i&gt;&lt;span style="font-size:87%;"&gt;Véase también:&lt;/span&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rebeli%C3%B3n_de_T%C3%BApac_Amaru_II" title="Rebelión de Túpac Amaru II"&gt;Rebelión de Túpac Amaru II&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt; &lt;p&gt;El 4 de noviembre de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1780" title="1780"&gt;1780&lt;/a&gt;  se inicia el movimiento militar de José Gabriel Condorcanqui contra la  dominación española, adoptando el nombre de Túpac Amaru II, en honor de  su antepasado. Al comienzo el movimiento reconoció la autoridad de la  Corona ya que Túpac Amaru afirmó que su intención no era ir en contra  del rey sino en contra del «mal gobierno» de los corregidores. Más tarde  la rebelión se radicalizó llegando a convertirse en un movimiento  independentista.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Con el apoyo de otros curacas, mestizos y algunos criollos, la  rebelión se extendió. Entre sus ofrecimientos se hallaban la abolición  tanto del reparto como de la alcabala, la aduana y la mita de Potosí.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;La convocatoria de Túpac Amaru II buscó integrar a indígenas,  criollos, mestizos y negros en un frente anti-colonial, pero no pudo  evitar que la masificación del movimiento convirtiera el accionar en una  lucha racial contra españoles y criollos (en general en el Virreinato  los criollos no tenían en su actuar antagonismos con los españoles,  siendo como mucho contrarios a las reformas borbónicas pero fieles a la  Corona en los demás aspectos).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Su movimiento tuvo dos fases:&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Primera Fase o Fase Tupacamarista, donde destaca la hegemonía de  José Gabriel Túpac Amaru y continuada tras su muerte por su primo &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Crist%C3%B3bal_T%C3%BApac_Amaru" title="Diego Cristóbal Túpac Amaru"&gt;Diego Cristóbal Túpac Amaru&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Segunda Fase o Fase Tupacatarista, donde destaca el protagonismo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Katari" title="Túpac Katari" class="mw-redirect"&gt;Julián Apaza Túpac Katari&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=3" title="Editar sección: Juzgamiento y ejecución"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Juzgamiento_y_ejecuci.C3.B3n"&gt;Juzgamiento y ejecución&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:352px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Tupac_amaru_execution.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Tupac_amaru_execution.jpg/350px-Tupac_amaru_execution.jpg" class="thumbimage" height="156" width="350" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt;  Intento de descuartización.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/18_de_mayo" title="18 de mayo"&gt;18 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1781" title="1781"&gt;1781&lt;/a&gt;, en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Plaza_de_Armas_del_Cuzco" title="Plaza de Armas del Cuzco"&gt;Plaza de Armas del Cuzco&lt;/a&gt;,  Tupac Amaru II fue obligado, tal y como señalaba la sentencia, a  presenciar la ejecución de toda su familia. Ante su presencia ejecutaron  a sus aliados y amigos, su esposa y sus dos hijos, en ese orden. Luego  le cortaron la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Lengua_%28anatom%C3%ADa%29" title="Lengua (anatomía)"&gt;lengua&lt;/a&gt;. En los días anteriores, había sido &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tortura" title="Tortura"&gt;torturado&lt;/a&gt; con el objetivo de arrancarle información acerca de sus compañeros de rebelión, infructuosamente.&lt;sup id="cite_ref-pi.C3.B1a_2-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-pi.C3.B1a-2"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Se le intentó &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Asesinato" title="Asesinato"&gt;descuartizar&lt;/a&gt; vivo atando cada una de sus extremidades a sendos &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Caballos" title="Caballos" class="mw-redirect"&gt;caballos&lt;/a&gt;, de manera infructuosa, por lo que finalmente se optó por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Decapitaci%C3%B3n" title="Decapitación"&gt;decapitarlo&lt;/a&gt; y posteriormente despedazarlo el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/18_de_mayo" title="18 de mayo"&gt;18 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1781" title="1781"&gt;1781&lt;/a&gt;. Los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cient%C3%ADficos" title="Científicos" class="mw-redirect"&gt;científicos&lt;/a&gt;  que han estudiado este tema concluyeron que por la contextura física de  Túpac Amaru II era imposible despedazarlo de esa forma, sin embargo se  le &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Dislocaci%C3%B3n_%28medicina%29" title="Dislocación (medicina)" class="mw-redirect"&gt;dislocaron&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Brazo" title="Brazo"&gt;brazos&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Piernas" title="Piernas" class="mw-redirect"&gt;piernas&lt;/a&gt; junto con la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pelvis" title="Pelvis"&gt;pelvis&lt;/a&gt;. Aunque Amaru hubiera sobrevivido a ese intento de descuartizarlo hubiera quedado prácticamente inválido. Su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cabeza" title="Cabeza"&gt;cabeza&lt;/a&gt; fue colocada en una lanza exhibida en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cuzco&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Distrito_de_Tinta" title="Distrito de Tinta"&gt;Tinta&lt;/a&gt;, sus brazos en Tungasuca y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Carabaya" title="Provincia de Carabaya"&gt;Carabaya&lt;/a&gt;, y sus piernas en Livitaca (actual &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Chumbivilcas" title="Provincia de Chumbivilcas"&gt;Provincia de Chumbivilcas&lt;/a&gt;) y en Santa Rosa (actual &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Melgar" title="Provincia de Melgar"&gt;Provincia de Melgar&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_Puno" title="Departamento de Puno"&gt;Puno&lt;/a&gt;).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;A pesar de la ejecución de Túpac Amaru II y de su familia, el gobierno virreinal no logra sofocar la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rebeli%C3%B3n" title="Rebelión"&gt;rebelión&lt;/a&gt;, que continuó acaudillada por su primo &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Crist%C3%B3bal_T%C3%BApac_Amaru" title="Diego Cristóbal Túpac Amaru"&gt;Diego Cristóbal Túpac Amaru&lt;/a&gt;, al tiempo que se extendía por el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Alto_Per%C3%BA" title="Alto Perú"&gt;Alto Perú&lt;/a&gt; y la región de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jujuy" title="Jujuy" class="mw-redirect"&gt;Jujuy&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=4" title="Editar sección: Reconocimiento"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Reconocimiento"&gt;Reconocimiento&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;p&gt;La fama de Túpac Amaru II se extendió a tal punto que los indígenas sublevados en el llano de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Casanare" title="Provincia de Casanare"&gt;Casanare&lt;/a&gt;, en la región de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_de_Nueva_Granada" title="Virreinato de Nueva Granada"&gt;Nueva Granada&lt;/a&gt;, lo proclamaron &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rey" title="Rey" class="mw-redirect"&gt;Rey&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Am%C3%A9rica" title="América"&gt;América&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Movimientos posteriores invocaron el nombre de Tupac Amaru II para obtener el apoyo de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ind%C3%ADgenas" title="Indígenas" class="mw-redirect"&gt;indígenas&lt;/a&gt;, caso entre otros de Felipe Velasco Tupac Amaru Inca o Felipe Velasco Tupac Inca Yupanqui, quien pretendió levantarse en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Huarochir%C3%AD" title="Provincia de Huarochirí"&gt;Huarochirí&lt;/a&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Lima" title="Lima"&gt;Lima&lt;/a&gt;) en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1783" title="1783"&gt;1783&lt;/a&gt;. La rebelión de Túpac Amaru II marcó el inicio de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Independencia_del_Per%C3%BA" title="Independencia del Perú"&gt;Etapa Emancipadora&lt;/a&gt; de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Historia_de_Per%C3%BA" title="Historia de Perú" class="mw-redirect"&gt;Historia de Perú&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Esta Gran Rebelión produce una fuerte influencia sobre la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Conspiraci%C3%B3n_de_los_tres_Antonios" title="Conspiración de los tres Antonios"&gt;Conspiración de los tres Antonios&lt;/a&gt; indicios descubiertos en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chile" title="Chile"&gt;Chile&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1_de_enero" title="1 de enero"&gt;1 de enero&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1781" title="1781"&gt;1781&lt;/a&gt;,  en pleno desarrollo de la insurrección. Los conspiradores se animaron a  actuar gracias a las noticias de los avances de Túpac Amaru II en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_Per%C3%BA" title="Virreinato del Perú"&gt;Virreinato del Perú&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=5" title="Editar sección: Siglos XX y XXI"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Siglos_XX_y_XXI"&gt;Siglos XX y XXI&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Per%C3%BA" title="Perú"&gt;Perú&lt;/a&gt;, el gobierno del General &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Velasco_Alvarado" title="Juan Velasco Alvarado"&gt;Juan Velasco Alvarado&lt;/a&gt; (1968 - 1975) acogió la efigie estilizada de Tupac Amaru II como símbolo del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Gobierno_Revolucionario_de_las_Fuerzas_Armadas" title="Gobierno Revolucionario de las Fuerzas Armadas"&gt;Gobierno Revolucionario de las Fuerzas Armadas&lt;/a&gt; que él encabezaba. En su honor renombró uno de los salones principales del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Palacio_de_Gobierno_del_Per%C3%BA" title="Palacio de Gobierno del Perú"&gt;Palacio de Gobierno&lt;/a&gt;,  el hasta entonces llamado salón Francisco Pizarro (que la élite de la  Lima republicana creó y mantuvo los primeros 2/3 del siglo XX en su  aprecio al conquistador español), retirando además su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Retrato_pict%C3%B3rico" title="Retrato pictórico"&gt;retrato&lt;/a&gt; del centro superior del salón y reemplazándolo por el del revolucionario indígena.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Túpac Amaru II es considerado un &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Precursor" title="Precursor"&gt;precursor&lt;/a&gt; de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Independencia_del_Per%C3%BA" title="Independencia del Perú"&gt;Independencia del Perú&lt;/a&gt;. Actualmente su nombre y figura es acogida ampliamente por los movimientos indígenas &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cordillera_de_los_Andes" title="Cordillera de los Andes"&gt;andinos&lt;/a&gt;, así como por los movimientos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Izquierda_pol%C3%ADtica" title="Izquierda política"&gt;izquierda política&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En otro sentido, su nombre también fue utilizado por el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_Revolucionario_T%C3%BApac_Amaru" title="Movimiento Revolucionario Túpac Amaru"&gt;Movimiento Revolucionario Túpac Amaru&lt;/a&gt; o MRTA, agrupación guerrillera que operó en Perú de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1985" title="1985"&gt;1985&lt;/a&gt; a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1997" title="1997"&gt;1997&lt;/a&gt;. El MRTA se dio a conocer internacionalmente por la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Crisis_de_los_rehenes_de_la_embajada_de_Jap%C3%B3n" title="Crisis de los rehenes de la embajada de Japón" class="mw-redirect"&gt;Crisis de los rehenes de la embajada de Japón&lt;/a&gt; (1996 - 1997) y fue uno de los beligerantes del conflicto armado interno en Perú (1980 - 2000).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Uruguay" title="Uruguay"&gt;Uruguay&lt;/a&gt; los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/MLN-T" title="MLN-T" class="mw-redirect"&gt;Tupamaros&lt;/a&gt; también conocidos como Movimiento de Liberación Nacional o por sus siglas &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/MLN-T" title="MLN-T" class="mw-redirect"&gt;MLN-T&lt;/a&gt;, fue un grupo insurgente que estuvo activo entre los años de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1960" title="1960"&gt;1960&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1970" title="1970"&gt;1970&lt;/a&gt;, que se denominó como tal por la admiración y respeto que según sus militantes sentían por Tupac Amaru II.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Venezuela" title="Venezuela"&gt;Venezuela&lt;/a&gt;, inspirados en la guerrilla uruguaya mencionada, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_Tupamaro_de_Venezuela" title="Movimiento Tupamaro de Venezuela"&gt;Movimiento Tupamaro de Venezuela&lt;/a&gt; desarrolló acciones armadas entre 1992 y 1998, para después integrarse a la política formal.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos"&gt;Estados Unidos&lt;/a&gt; el famoso &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Rapero" title="Rapero"&gt;rapero&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/2pac" title="2pac" class="mw-redirect"&gt;2pac&lt;/a&gt; (1971-1996) tuvo como nombre de nacimiento el de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tupac_Amaru_Shakur" title="Tupac Amaru Shakur" class="mw-redirect"&gt;Tupac Amaru Shakur&lt;/a&gt;  debido a la admiración que su madre Afeni Shakur (activista de la  organización afroestadounidense Pantera Negra) tenía por Túpac Amaru II.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Argentina" title="Argentina"&gt;Argentina&lt;/a&gt; el nombre de este líder rebelde fue adoptado por la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Asociaci%C3%B3n_T%C3%BApac_Amaru" title="Asociación Túpac Amaru"&gt;Asociación Túpac Amaru&lt;/a&gt;, un movimiento &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Indigenista" title="Indigenista" class="mw-redirect"&gt;indigenista&lt;/a&gt; político y social surgido en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/2001" title="2001"&gt;2001&lt;/a&gt; en la provincia de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jujuy" title="Jujuy" class="mw-redirect"&gt;Jujuy&lt;/a&gt; que actualmente tiene presencia en 15 provincias argentinas. También pertenece a la Galería de los Patriotas Latinoamericanos,&lt;sup id="cite_ref-3" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-3"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; creada en Casa Rosada por la presidenta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cristina_Fern%C3%A1ndez" title="Cristina Fernández" class="mw-redirect"&gt;Cristina Fernández&lt;/a&gt; en 2010 (año del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bicentenario_de_Argentina" title="Bicentenario de Argentina"&gt;Bicentenario&lt;/a&gt; de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_de_Mayo" title="Revolución de Mayo"&gt;Revolución de Mayo&lt;/a&gt;).&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="mw-headline" id=".C3.81rbol_geneal.C3.B3gico"&gt;Árbol genealógico&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;La autora &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Rostworowski" title="María Rostworowski"&gt;María Rostworowski&lt;/a&gt; explica que la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Descendencia" title="Descendencia"&gt;descendencia&lt;/a&gt; dentro de las &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Panaca" title="Panaca"&gt;panacas&lt;/a&gt; se hereda por la vía &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Matrilineal" title="Matrilineal" class="mw-redirect"&gt;matrilineal&lt;/a&gt;, en otras palabras, uno pertenece a la panaca de la madre.&lt;sup id="cite_ref-4" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_note-4"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="mw-headline" id="Novelas"&gt;Novelas&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Ángel Avendaño. &lt;i&gt;Túpaq Amaru. Los días del tiempo profético.&lt;/i&gt; Lima: INC-Cusco/UNMSM, 2006.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=8" title="Editar sección: Películas"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Pel.C3.ADculas"&gt;Películas&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;&lt;i&gt;Túpac Amaru&lt;/i&gt;, dirigida por Federico García. Cuba, Perú: ICAIC, 1984.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=9" title="Editar sección: En la cultura popular"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="En_la_cultura_popular"&gt;En la cultura popular&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;El rapero estadounidense &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tupac_Shakur" title="Tupac Shakur"&gt;2Pac&lt;/a&gt; fue bautizado con el nombre de Tupac Amaru Shakur, en honor al revolucionario inca.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;El grupo guerrillero uruguayo &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_de_Liberaci%C3%B3n_Nacional_-_Tupamaros" title="Movimiento de Liberación Nacional - Tupamaros" class="mw-redirect"&gt;Movimiento de Liberación Nacional - Tupamaros&lt;/a&gt; tomó su nombre para honrar la revuelta de José Gabriel Condorcanqui.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;El grupo guerrillero peruano &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Movimiento_Revolucionario_Tupac_Amaru_-_MRTA&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Movimiento Revolucionario Tupac Amaru - MRTA (aún no redactado)"&gt;Movimiento Revolucionario Tupac Amaru - MRTA&lt;/a&gt; tomó su nombre para honrar la revuelta de José Gabriel Condorcanqui.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;La canción Águila de Trueno (parte II) del album &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Kamikaze_%28%C3%A1lbum%29" title="Kamikaze (álbum)"&gt;Kamikaze (álbum)&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Alberto_Spinetta" title="Luis Alberto Spinetta"&gt;Luis Alberto Spinetta&lt;/a&gt; está inspirada en la figura de José Gabriel Condorcanqui.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;El grupo de hip-hop francés Canelason sacó a la luz un tema llamado  Libre, en cual narran la historia de este revolucionario y su trágica  muerte.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;En la actualidad hay decenas de bandas de rock peruanas que tocan tematicas rebeldes con su imagen y concepto revolucionario.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%BApac_Amaru_II&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=10" title="Editar sección: Notas"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Notas"&gt;Notas&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="listaref" style="list-style-type: decimal;"&gt; &lt;ol class="references"&gt;&lt;li id="cite_note-ref_duplicada_1-0"&gt;↑ &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-ref_duplicada_1_0-0"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;a&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-ref_duplicada_1_0-1"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;b&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-ref_duplicada_1_0-2"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;c&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; Enciclopedia Temática del Perú. Tomo II: Conquista y Virreinato. &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Antonio_del_Busto" title="José Antonio del Busto"&gt;José Antonio del Busto Duthurburu&lt;/a&gt;. Lima, Orbis Ventures, 2004.&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-ref_duplicada_2-1"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-ref_duplicada_2_1-0"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;a rel="nofollow" class="external autonumber" href="http://www.scribd.com/doc/8611624/David-Cahill-La-sublevacion-de-Tupac-Amaru-y-sus-consecuencias"&gt;[1]&lt;/a&gt;,1781.&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-pi.C3.B1a-2"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-pi.C3.B1a_2-0"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFPigna2007"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Felipe_Pi%C3%B1a&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Felipe Piña (aún no redactado)"&gt;Pigna, Felipe&lt;/a&gt;. &lt;i&gt;Los mitos de la Historia Argentina&lt;/i&gt;. Barcelona: Belacqva. pp. 133 a 165. &lt;small&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/ISBN" title="ISBN"&gt;ISBN&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Especial:FuentesDeLibros/8496694720" title="Especial:FuentesDeLibros/8496694720"&gt;8496694720&lt;/a&gt;&lt;/small&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=Los+mitos+de+la+Historia+Argentina&amp;amp;rft.aulast=Pigna&amp;amp;rft.aufirst=Felipe&amp;amp;rft.au=Pigna%2C%26%2332%3BFelipe&amp;amp;rft.pages=pp.%26nbsp%3B133+a+165&amp;amp;rft.place=Barcelona&amp;amp;rft.pub=Belacqva&amp;amp;rft.isbn=8496694720&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:T%C3%BApac_Amaru_II"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-3"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-3"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.26noticias.com.ar/galeria-de-los-patriotas-latinoamericanos-abrio-ante-siete-presidentes-110788.html"&gt;Galería de los Patriotas Latinoamericanos abrió ante siete presidentes. 26noticias.com.ar&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-4"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_II#cite_ref-4"&gt;↑&lt;/a&gt;  Rostworoski, María (1983) "Introducción" y " La diarquía de los inkas",  en: Estructuras Andinas del Poder, oo. 9-17 y 130-179- IEP, Lima.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt; &lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-9079602722912982682?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/9079602722912982682/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=9079602722912982682' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/9079602722912982682'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/9079602722912982682'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/01/tupac-amaru.html' title='Héroes del Perú: Túpac Amaru'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-6735463175380128087</id><published>2012-01-29T15:44:00.001-05:00</published><updated>2012-02-11T07:19:44.461-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Personajes'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Perú'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Historia'/><title type='text'>Héroes del Perú: Manco Inca</title><content type='html'>&lt;b&gt;Manco Inca Yupanqui&lt;/b&gt;, también conocido como &lt;b&gt;Manco Cápac II&lt;/b&gt;,&lt;sup id="cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:62_0-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Villanueva_Sotomayor_2002:62-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; fue el primero de los cuatro rebeldes &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Incas_de_Vilcabamba" title="Incas de Vilcabamba"&gt;incas de Vilcabamba&lt;/a&gt;. Escapó de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_incaico" title="Ejército incaico"&gt;ejércitos&lt;/a&gt; de Atahualpa en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cusco&lt;/a&gt; y ofreció ayuda a los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Conquistadores_espa%C3%B1oles" title="Conquistadores españoles"&gt;conquistadores españoles&lt;/a&gt; creyendo que lo liberarían de las &lt;i&gt;"malignas tropas de Quito"&lt;/i&gt;.&lt;sup id="cite_ref-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-1"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Lo nombraron &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inca" title="Inca"&gt;Emperador inca&lt;/a&gt;, pero después de los múltiples abusos que cometieron con él y su pueblo, decidió escaparse y rebelarse.&lt;sup id="cite_ref-2" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-2"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1536" title="1536"&gt;1536&lt;/a&gt; casi libera Cusco y expulsa a los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Conquistadores_espa%C3%B1oles" title="Conquistadores españoles"&gt;españoles&lt;/a&gt;,&lt;sup id="cite_ref-3" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-3"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; sin embargo se refugió en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilcabamba_%28inca%29&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Vilcabamba (inca) (aún no redactado)"&gt;Vilcabamba&lt;/a&gt; al tener que dar de baja a sus tropas por el excesivo tiempo que estaba tomando la guerra. Finalmente fue asesinado en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1544" title="1544"&gt;1544&lt;/a&gt; (algunas fuentes indican &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1545" title="1545"&gt;1545&lt;/a&gt;) por 7 españoles que lo traicionaron.&lt;sup id="cite_ref-4" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-4"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;table id="toc" class="toc"&gt; &lt;tbody&gt;&lt;tr&gt; &lt;td&gt; &lt;div id="toctitle"&gt; &lt;h2&gt;Contenido&lt;/h2&gt; &lt;span class="toctoggle"&gt; [&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#" class="internal" id="togglelink"&gt;ocultar&lt;/a&gt;] &lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-1"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Biograf.C3.ADa"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Biografía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-2"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Origen_y_entronaci.C3.B3n"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Origen y entronación&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-3"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Bajo_el_vasallaje_espa.C3.B1ol"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1.2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Bajo el vasallaje español&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-4"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Muerte"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1.3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Muerte&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-5"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#V.C3.A9ase_tambi.C3.A9n"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Véase también&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-6"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Enlace"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Enlace&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-7"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Notas_y_referencias"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Notas y referencias&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-8"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#Bibliograf.C3.ADa"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Bibliografía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt; &lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=1" title="Editar sección: Biografía"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Biograf.C3.ADa"&gt;Biografía&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=2" title="Editar sección: Origen y entronación"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Origen_y_entronaci.C3.B3n"&gt;Origen y entronación&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;div class="thumb tleft"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:202px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Manco-Inca.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Manco-Inca.jpg/200px-Manco-Inca.jpg" class="thumbimage" width="200" height="267" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Manco-Inca.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Manco Inca liderando la rebelión, detalle de pintura de Juan Bravo, en la municipalidad del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cusco&lt;/a&gt;.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Manco Inca fue uno de los más de 500 hijos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Huayna_C%C3%A1pac" title="Huayna Cápac"&gt;Huayna Cápac&lt;/a&gt;, probablemente nació en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1515" title="1515"&gt;1515&lt;/a&gt;, en Cusco.&lt;sup id="cite_ref-5" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-5"&gt;6&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Cuando las tropas de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Atahualpa" title="Atahualpa"&gt;Atahualpa&lt;/a&gt; tomaron dicha ciudad bajo el mando del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Quizquiz" title="Quizquiz"&gt;Quisquis&lt;/a&gt;, mataron a los descendientes de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Huayna_C%C3%A1pac" title="Huayna Cápac"&gt;Huayna Cápac&lt;/a&gt;, a los partidarios de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A1scar" title="Huáscar"&gt;Huáscar&lt;/a&gt;  y todo aquél que pudiera intentar tomar el lugar del Inca. Por esta  razón Manco Inca se vio obligado a huir evitando cualquier contacto con  los atahualpistas.&lt;sup id="cite_ref-6" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-6"&gt;7&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/14_de_noviembre" title="14 de noviembre"&gt;14 de noviembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1533" title="1533"&gt;1533&lt;/a&gt; encontró a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Pizarro" title="Francisco Pizarro"&gt;Francisco Pizarro&lt;/a&gt; y su contingente tanto inca como español. Éste y otros hechos como la matanza de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Atahualpa" title="Atahualpa"&gt;Atahualpa&lt;/a&gt; llevaron a Manco Inca a creer que los españoles eran &lt;i&gt;"salvadores"&lt;/i&gt; enviados por los dioses.&lt;sup id="cite_ref-Angles_Vargas_1988:124_7-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Angles_Vargas_1988:124-7"&gt;8&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Al presentarse a Pizarro éste le respondió: &lt;i&gt;"Has  de saber que yo vine con el único propósito de protegerte y liberarte  de esta gente de Quito, podeis creer que yo no vengo en provecho mío."&lt;/i&gt; Existen dos versiones sobre el fin de Chalcuchímac. Una de ellas dice que para convencer al joven inca, Pizarro quemó vivo a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chalcuch%C3%ADmac" title="Chalcuchímac"&gt;Chalcuchímac&lt;/a&gt; delante de aquél.&lt;sup id="cite_ref-Angles_Vargas_1988:124_7-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Angles_Vargas_1988:124-7"&gt;8&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;  Por otro lado, José A. del Busto cita a Pedro Sancho de la Hoz cuando  afirma que el general ya había muerto un día antes del arribo de Manco  Inca:&lt;sup id="cite_ref-8" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-8"&gt;9&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;div style="margin: 1em 4em 1em" class="citado"&gt;&lt;i&gt;"Informado el  Gobernador de todas estas acusaciones y comprobando cuánto de verdad  había en ello, mandó que fuese quemado vivo en medio de la plaza, y así  se hizo, que los principales y más familiares suyos eran los que ponían  más diligencia en prender el fuego (...) toda la gente de la tierra se  alegró infinito de su muerte, porque era muy aborrecido de todos por  conocer lo cruel que era".&lt;/i&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style="text-align: right"&gt;'&lt;i&gt;Pedro Sancho de la Hoz&lt;/i&gt;&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;En la mañana del sábado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/15_de_noviembre" title="15 de noviembre"&gt;15 de noviembre&lt;/a&gt;,  día de San Eugenio, las tropas hispano-indígenas ingresaron a la  capital (Cusco) por el cerro de Carmenca (actual barrio de San Blas)  para luego bajar por un camino que llevaba a un río y que posteriormente  bautizaron como "El callejón de la Conquista" o "La calle de los  Conquistadores".&lt;sup id="cite_ref-9" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-9"&gt;10&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Tras saquear el Coricancha, los templos y palacios más importantes del Cuzco, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Pizarro" title="Francisco Pizarro"&gt;Francisco Pizarro&lt;/a&gt; coronó a Manco Inca como &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sapa_Inca" title="Sapa Inca" class="mw-redirect"&gt;Sapa inca&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-10" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-10"&gt;11&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=3" title="Editar sección: Bajo el vasallaje español"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Bajo_el_vasallaje_espa.C3.B1ol"&gt;Bajo el vasallaje español&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:252px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Inca-espa%C3%B1oles.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Inca-espa%C3%B1oles.jpg/250px-Inca-espa%C3%B1oles.jpg" class="thumbimage" width="250" height="188" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Inca-espa%C3%B1oles.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Las tropas de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Quizquiz" title="Quizquiz"&gt;Quisquis&lt;/a&gt; se enfrentaron al ejército combinado de Manco Inca y Pizarro. &lt;i&gt;Pintura de Juan Bravo para la municipalidad de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cusco&lt;/a&gt;.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Una vez nombrado, Manco Inca solicitó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francisco_Pizarro" title="Francisco Pizarro"&gt;Pizarro&lt;/a&gt; que le dé permiso para organizar un &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_incaico" title="Ejército incaico"&gt;ejército&lt;/a&gt; que combatiera a las tropas del general atahualpista &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Quizquiz" title="Quizquiz"&gt;Quisquis&lt;/a&gt;, Pizarro, además de darle el permiso, lo apoyó con caballos y soldados españoles.&lt;sup id="cite_ref-Angles_Vargas_1988:125_11-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Angles_Vargas_1988:125-11"&gt;12&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;  Unos espías informaron a Manco Inca de las intenciones de las tropas de  Quisquis para atacar Jauja, dándole la opción de enviar justo a tiempo a  su ejército bajo el mando de su hermano; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Paullu_Inca" title="Paullu Inca"&gt;Paullu Inca&lt;/a&gt;.  Tras la batalla, Quisquis y sus guerreros se vieron obligados a  retirarse hacia Tarma. Sin embargo, fueron expulsados también de Tarma  ya que sus habitantes eran huascaristas. Finalmente, Quisquis fue  asesinado por sus propios soldados quienes se negaban a seguir  combatiendo a los españoles.&lt;sup id="cite_ref-12" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-12"&gt;13&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=4" title="Editar sección: Muerte"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Muerte"&gt;Muerte&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1545" title="1545"&gt;1545&lt;/a&gt; (algunos sostienen que fue en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1544" title="1544"&gt;1544&lt;/a&gt;), Alonso de Toro, teniente gobernador de Cusco ofreció una oportunidad a los &lt;i&gt;almagristas&lt;/i&gt; que habían traicionado a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Espa%C3%B1a" title="España"&gt;España&lt;/a&gt;.  Les dijo que si mataban a Manco Inca les perdonaría, y así fue. Un día  de 1545, en Vilcabamba 7 almagristas asesinaron a Manco Inca delante de  su hijo.&lt;sup id="cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:71_13-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Villanueva_Sotomayor_2002:71-13"&gt;14&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Su hijo, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Titu_Cusi_Yupanqui" title="Titu Cusi Yupanqui"&gt;Titu Cusi Yupanqui&lt;/a&gt;, sería más tarde &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cronista" title="Cronista"&gt;cronista&lt;/a&gt;, y narró la muerte de su padre. Escribió el último mensaje que le dio agonizante: &lt;i&gt;"No te dejes engañar con sus melosas palabras, son todas mentiras, si tú les crees te engañarán como lo hicieron conmigo".&lt;/i&gt;&lt;sup id="cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:71_13-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-Villanueva_Sotomayor_2002:71-13"&gt;14&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Las cabezas de los 7 españoles que asesinaron a Manco Inca fueron exhibidas en las plazas y calles de Vitcos y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilcabamba_%28inca%29&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Vilcabamba (inca) (aún no redactado)"&gt;Vilcabamba&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-14" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-14"&gt;15&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Le sucedió su segundo hijo, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sayri_T%C3%BApac_Inca" title="Sayri Túpac Inca" class="mw-redirect"&gt;Sayri Túpac Inca&lt;/a&gt;, quien renunció y dejó el trono a su hermano mayor (hijo mayor de Manco Inca) llamado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Titu_Cusi_Yupanqui" title="Titu Cusi Yupanqui"&gt;Titu Cusi Yupanqui&lt;/a&gt; y cuando este murió le dejó el trono a su hermano llamado &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Amaru_I" title="Túpac Amaru I"&gt;Túpac Amaru I&lt;/a&gt;. Los cuatro &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Incas_de_Vilcabamba" title="Incas de Vilcabamba"&gt;incas de Vilcabamba&lt;/a&gt; fueron de la familia de Manco Inca.&lt;sup id="cite_ref-15" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_note-15"&gt;16&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;br clear="all"&gt;&lt;/p&gt; &lt;table class="wikitable" style="border-collapse: collapse; margin:0 auto;" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"&gt; &lt;tbody&gt;&lt;tr style="text-align: center;"&gt; &lt;td width="30%"&gt;Predecesor:&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/T%C3%BApac_Hualpa" title="Túpac Hualpa"&gt;Túpac Hualpa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/td&gt; &lt;td width="40%"&gt;&lt;b&gt;2º &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sapa_Inca" title="Sapa Inca" class="mw-redirect"&gt;Sapa Inca&lt;/a&gt; nombrado por los españoles&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1533" title="1533"&gt;1533&lt;/a&gt; - &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1536" title="1536"&gt;1536&lt;/a&gt;&lt;/td&gt; &lt;td width="30%"&gt;Sucesor:&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Paullu_Inca" title="Paullu Inca"&gt;Paullu Inca&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/td&gt; &lt;/tr&gt; &lt;tr style="text-align: center;"&gt; &lt;td width="30%"&gt;Predecesor:&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;Él mismo&lt;/i&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(como Sapa Inca nombrado por los españoles)&lt;/small&gt;&lt;/b&gt;&lt;/td&gt; &lt;td width="40%"&gt;&lt;b&gt;1° &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inca_de_Vilcabamba" title="Inca de Vilcabamba" class="mw-redirect"&gt;Inca de Vilcabamba&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;(&lt;i&gt;1° Inca rebelde&lt;/i&gt;)&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1537" title="1537"&gt;1537&lt;/a&gt; – &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1545" title="1545"&gt;1545&lt;/a&gt;&lt;/td&gt; &lt;td width="30%"&gt;Sucesor:&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sayri_T%C3%BApac" title="Sayri Túpac"&gt;Sayri Túpac&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/td&gt; &lt;/tr&gt; &lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=5" title="Editar sección: Véase también"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="V.C3.A9ase_tambi.C3.A9n"&gt;Véase también&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cahuide" title="Cahuide"&gt;Cahuide&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Quizquiz" title="Quizquiz"&gt;Quisquis&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inca" title="Inca"&gt;Emperador inca&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Levantamiento_inca_contra_los_espa%C3%B1oles" title="Levantamiento inca contra los españoles"&gt;Levantamiento inca contra los españoles&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=6" title="Editar sección: Enlace"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Enlace"&gt;Enlace&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;&lt;a rel="nofollow" class="external text" href="http://mith2.umd.edu/eada/html/display.php?docs=titucusi_instruccion.xml&amp;amp;action=show"&gt;Relacion de como los españoles entraron en el Pirú y el subceso que tuvo Mango Inga&lt;/a&gt; Instrucción del Inca Don Diego de Castro &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Titu_Cusi_Yupanqui" title="Titu Cusi Yupanqui"&gt;Titu Cusi Yupanqui&lt;/a&gt; al Licenciado don Lope García de Castro - edición electrónica&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=7" title="Editar sección: Notas y referencias"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Notas_y_referencias"&gt;Notas y referencias&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="listaref" style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; list-style-type: decimal;"&gt; &lt;ol class="references"&gt;&lt;li id="cite_note-Villanueva_Sotomayor_2002:62-0"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:62_0-0"&gt;↑&lt;/a&gt; Julio R. Villanueva Sotomayor Pág. 62&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-1"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-1"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFV.C3.ADctor_Angles_Vargas1988"&gt;Víctor Angles Vargas (1988). «Suntur Huasi pág. 124». &lt;i&gt;Historia del Cuzco antiguo&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=bookitem&amp;amp;rft.btitle=Suntur+Huasi+p%C3%A1g.+124&amp;amp;rft.atitle=Historia+del+Cuzco+antiguo&amp;amp;rft.aulast=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.au=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.date=1988&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-2"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-2"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFFelipe_Cortazar1968"&gt;Felipe Cortazar (1968). «Manco Inca: La gran rebelión pág. 149». &lt;i&gt;Documental del Perú: Cusco&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=bookitem&amp;amp;rft.btitle=Manco+Inca%3A+La+gran+rebeli%C3%B3n+p%C3%A1g.+149&amp;amp;rft.atitle=Documental+del+Per%C3%BA%3A+Cusco&amp;amp;rft.aulast=Felipe+Cortazar&amp;amp;rft.au=Felipe+Cortazar&amp;amp;rft.date=1968&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-3"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-3"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFJulio_R._Villanueva_Sotomayor2002"&gt;Julio R. Villanueva Sotomayor (2002). «Ataque y resistencia pág. 64». &lt;i&gt;Perú en los tiempos modernos&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=bookitem&amp;amp;rft.btitle=Ataque+y+resistencia+p%C3%A1g.+64&amp;amp;rft.atitle=Per%C3%BA+en+los+tiempos+modernos&amp;amp;rft.aulast=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.au=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.date=2002&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-4"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-4"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFJulio_R._Villanueva_Sotomayor2002"&gt;Julio R. Villanueva Sotomayor (2002). «La muerte de Manco Inca pág. 70». &lt;i&gt;Perú en los tiempos modernos&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=bookitem&amp;amp;rft.btitle=La+muerte+de+Manco+Inca+p%C3%A1g.+70&amp;amp;rft.atitle=Per%C3%BA+en+los+tiempos+modernos&amp;amp;rft.aulast=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.au=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.date=2002&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-5"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-5"&gt;↑&lt;/a&gt; «&lt;a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.biografica.info/biografia-de-manco-capac-ii-1562"&gt;Biografía de Manco Inca&lt;/a&gt;» &lt;span style="color:#555;"&gt;(en español)&lt;/span&gt;. Consultado el 21 de marzo de 2008.&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-6"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-6"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFV.C3.ADctor_Angles_Vargas1988"&gt;Víctor Angles Vargas (1988). &lt;i&gt;Historia del Cusco incaico, pág. 125&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=Historia+del+Cusco+incaico%2C+p%C3%A1g.+125&amp;amp;rft.aulast=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.au=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.date=1988&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-Angles_Vargas_1988:124-7"&gt;↑ &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Angles_Vargas_1988:124_7-0"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;a&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Angles_Vargas_1988:124_7-1"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;b&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFV.C3.ADctor_Angles_Vargas1988"&gt;Víctor Angles Vargas (1988). &lt;i&gt;Historia del Cusco Incaico, pág. 124&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=Historia+del+Cusco+Incaico%2C+p%C3%A1g.+124&amp;amp;rft.aulast=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.au=V%C3%ADctor+Angles+Vargas&amp;amp;rft.date=1988&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-8"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-8"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFJos.C3.A9_Antonio_del_Busto"&gt;José Antonio del Busto. &lt;i&gt;"Pizarro", pág 219&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=%22Pizarro%22%2C+p%C3%A1g+219&amp;amp;rft.aulast=Jos%C3%A9+Antonio+del+Busto&amp;amp;rft.au=Jos%C3%A9+Antonio+del+Busto&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-9"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-9"&gt;↑&lt;/a&gt; José Antonio del Busto, "La marcha de Francisco Pizarro", pág 172-173&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-10"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-10"&gt;↑&lt;/a&gt; Victor Angles Vargas, Historia del Cusco incaico, pág. 126&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-Angles_Vargas_1988:125-11"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Angles_Vargas_1988:125_11-0"&gt;↑&lt;/a&gt; Víctor Angles Vargas Pág. 125&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-12"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-12"&gt;↑&lt;/a&gt; Julio R. Villanueva Sotomayor, El Perú en los tiempos modernos, pág. 50&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-Villanueva_Sotomayor_2002:71-13"&gt;↑ &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:71_13-0"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;a&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-Villanueva_Sotomayor_2002:71_13-1"&gt;&lt;sup&gt;&lt;i&gt;&lt;b&gt;b&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt; Julio R. Villanueva Sotomayor Pág. 71&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-14"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-14"&gt;↑&lt;/a&gt; «&lt;a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.perukanko.net/hist_2virreinal_2conqui.htm"&gt;El sucesor del falso Imperio, "Manco Inca"&lt;/a&gt;» &lt;span style="color:#555;"&gt;(en español)&lt;/span&gt;. Consultado el 21 de marzo de 2008.&lt;/li&gt;&lt;li id="cite_note-15"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manco_Inca#cite_ref-15"&gt;↑&lt;/a&gt; &lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFJulio_R._Villanueva_Sotomayor2002"&gt;Julio R. Villanueva Sotomayor (2002). «Titu Cusi Yupanqui, el rebelde-Túpac Amaru y as banderas de la reconquista pág. 72». &lt;i&gt;Perú en los tiempos modernos&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=bookitem&amp;amp;rft.btitle=Titu+Cusi+Yupanqui%2C+el+rebelde-T%C3%BApac+Amaru+y+as+banderas+de+la+reconquista+p%C3%A1g.+72&amp;amp;rft.atitle=Per%C3%BA+en+los+tiempos+modernos&amp;amp;rft.aulast=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.au=Julio+R.+Villanueva+Sotomayor&amp;amp;rft.date=2002&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt; &lt;/div&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Manco_Inca&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=8" title="Editar sección: Bibliografía"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Bibliograf.C3.ADa"&gt;Bibliografía&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;  &lt;ul&gt;&lt;li&gt;&lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFAngles_Vargas.2C_V.C3.ADctor1998"&gt;Angles Vargas, Víctor (1998). &lt;i&gt;Historia del Cusco incaico&lt;/i&gt;. Tercera edición, Lima: Industrial gráfica S.A.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=Historia+del+Cusco+incaico&amp;amp;rft.aulast=Angles+Vargas%2C+V%C3%ADctor&amp;amp;rft.au=Angles+Vargas%2C+V%C3%ADctor&amp;amp;rft.date=1998&amp;amp;rft.pub=Tercera+edici%C3%B3n%2C+Lima%3A+Industrial+gr%C3%A1fica+S.A&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFCortazar.2C_Pedro_Felipe1968"&gt;Cortazar, Pedro Felipe (1968). &lt;i&gt;Documental de Perú: Cuzco&lt;/i&gt;. Lima: i o p e S.A.&lt;/span&gt;&lt;span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;amp;rft.genre=book&amp;amp;rft.btitle=Documental+de+Per%C3%BA%3A+Cuzco&amp;amp;rft.aulast=Cortazar%2C+Pedro+Felipe&amp;amp;rft.au=Cortazar%2C+Pedro+Felipe&amp;amp;rft.date=1968&amp;amp;rft.pub=Lima%3A+i+o+p+e+S.A&amp;amp;rfr_id=info:sid/es.wikipedia.org:Manco_Inca"&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;span class="citation cita-libro" id="CITAREFJulio_R._Villanueva_Soto_mayor2002"&gt;Julio R. Villanueva Soto mayor (2002). &lt;i&gt;El Perú en los tiempos modernos&lt;/i&gt;. Lima: Empresa periodística Nacional S.A.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3651043141281882162-6735463175380128087?l=elextranio.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://elextranio.blogspot.com/feeds/6735463175380128087/comments/default' title='Enviar comentarios'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=3651043141281882162&amp;postID=6735463175380128087' title='0 comentarios'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/6735463175380128087'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3651043141281882162/posts/default/6735463175380128087'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://elextranio.blogspot.com/2012/01/manco-inca.html' title='Héroes del Perú: Manco Inca'/><author><name>EL EXTRAÑO DE OZ</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11546420929229386984</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='http://2.bp.blogspot.com/_z40choOKQBE/SWIxAqNvFwI/AAAAAAAABUE/V090knFEQTo/S220/monje+blanco.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3651043141281882162.post-1763269363887392959</id><published>2012-01-29T15:39:00.001-05:00</published><updated>2012-02-11T07:19:44.463-05:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Personajes'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Perú'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Historia'/><title type='text'>Héroes del Perú: Ramón Castilla</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;b&gt;Ramón Castilla y Marquesado&lt;/b&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Tarapac%C3%A1_%28Per%C3%BA%29" title="Provincia de Tarapacá (Perú)"&gt;Tarapacá&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/31_de_agosto" title="31 de agosto"&gt;31 de agosto&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1797" title="1797"&gt;1797&lt;/a&gt; - &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Tiviliche&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Tiviliche (aún no redactado)"&gt;Tiviliche&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/30_de_mayo" title="30 de mayo"&gt;30 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1867" title="1867"&gt;1867&lt;/a&gt;) fue un &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Militar" title="Militar"&gt;militar&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADtico" title="Político"&gt;político&lt;/a&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Per%C3%BA" title="Perú"&gt;peruano&lt;/a&gt; que asumió el cargo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Presidente_del_Per%C3%BA" title="Presidente del Perú"&gt;Presidente del Perú&lt;/a&gt;  en cuatro ocasiones: dos veces como Presidente Constitucional (1845-51 y  1858-62) y dos veces como Presidente Provisorio (1855-58 y 1863).  Gobernó en total 12 años, siendo el presidente que más años rigió en el  Perú republicano, después de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Augusto_B._Legu%C3%ADa" title="Augusto B. Leguía" class="mw-redirect"&gt;Augusto B. Leguía&lt;/a&gt;. Es considerado el primer presidente progresista e innovador de la República peruana,&lt;sup id="cite_ref-Enciclopedia_0-0" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-Enciclopedia-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; y a decir del historiador &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jorge_Basadre" title="Jorge Basadre"&gt;Jorge Basadre&lt;/a&gt;,  con él empezó realmente el período republicano en el Perú, pues sus  antecesores habían dedicado más tiempo a las guerras y contiendas  civiles. Sus importantes reformas en la política y la sociedad de su  tiempo confirman estos asertos; la más recordada de sus obras es la  manumisión de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Esclavitud" title="Esclavitud"&gt;esclavos negros&lt;/a&gt;, decretada oficialmente en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1854" title="1854"&gt;1854&lt;/a&gt;.  Pero también dio la ley de la libertad de prensa; abolió el tributo  indígena; fundó el servicio diplomático; reformó la administración  pública; estableció el presupuesto; pagó la deuda externa e interna;  organizó el Consejo de Ministros; inició la reforma educativa  abandonando los moldes coloniales; modernizó el ejército; creó una  fuerza naval respetable; adoptó los grandes adelantos técnicos como el  telégrafo y el alumbrado a gas; inauguró los primeros ferrocarriles;  inició el desarrollo de la Amazonía, entre otras grandes obras. Es  considerado patrono del Arma de Caballería del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Peruano" title="Ejército Peruano" class="mw-redirect"&gt;Ejército Peruano&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;table id="toc" class="toc"&gt; &lt;tbody&gt;&lt;tr&gt; &lt;td&gt; &lt;div id="toctitle"&gt; &lt;h2&gt;Contenido&lt;/h2&gt; &lt;span class="toctoggle"&gt; [&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#" class="internal" id="togglelink"&gt;ocultar&lt;/a&gt;] &lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-1"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Minibiograf.C3.ADa"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Minibiografía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-2"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Descripci.C3.B3n_f.C3.ADsica_y_psicol.C3.B3gica"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Descripción física y psicológica&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-3"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Nacimiento"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Nacimiento&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-4"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Carrera_militar"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Carrera militar&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-5"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#En_el_ej.C3.A9rcito_realista"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;En el ejército realista&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-6"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#En_el_ej.C3.A9rcito_patriota"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4.2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;En el ejército patriota&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-7"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#En_las_guerras_y_revoluciones_republicanas"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;4.3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;En las guerras y revoluciones republicanas&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-8"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_revoluci.C3.B3n_constitucionalista_de_1843-45"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La revolución constitucionalista de 1843-45&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-9"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Elecciones_de_1845"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;6&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Elecciones de 1845&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-10"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Primera_Presidencia_Constitucional_.281845-1851.29"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Primera Presidencia Constitucional (1845-1851)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-11"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Aspecto_econ.C3.B3mico"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Aspecto económico&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-12"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_defensa_nacional"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La defensa nacional&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-13"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Pol.C3.ADtica_internacional_americanista"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Política internacional americanista&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-14"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Aspecto_educativo"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Aspecto educativo&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-15"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Aspecto_intelectual"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Aspecto intelectual&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-16"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Otras_obras"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.6&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Otras obras&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-17"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Elecciones_de_1850"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;7.7&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Elecciones de 1850&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-18"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_revoluci.C3.B3n_liberal_de_1854"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;8&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La revolución liberal de 1854&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-19"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Primera_Presidencia_Provisoria_.281855-1858.29"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Primera Presidencia Provisoria (1855-1858)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-20"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_Constituci.C3.B3n_Liberal_de_1856"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La Constitución Liberal de 1856&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-21"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Guerra_civil_de_1856-1858"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;9.2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Guerra civil de 1856-1858&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-22"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Segunda_Presidencia_Constitucional_.281858-1862.29"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Segunda Presidencia Constitucional (1858-1862)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt; &lt;ul&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-23"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_Constituci.C3.B3n_moderada_de_1860"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.1&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La Constitución moderada de 1860&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-24"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Boom_del_guano"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.2&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Boom del guano&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-25"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_obra_educacional"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.3&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La obra educacional&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-26"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Pol.C3.ADtica_americanista"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.4&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Política americanista&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-27"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Desarrollo_de_la_Amazon.C3.ADa"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.5&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Desarrollo de la Amazonía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-28"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Defensa_nacional"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.6&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Defensa nacional&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-29"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Guerra_con_el_Ecuador"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.7&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Guerra con el Ecuador&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-30"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Otras_obras_y_hechos_importantes"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.8&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Otras obras y hechos importantes&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-2 tocsection-31"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Las_elecciones_de_1862"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;10.9&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Las elecciones de 1862&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-32"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Segunda_Presidencia_Provisoria_.281862.29"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;11&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Segunda Presidencia Provisoria (1862)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-33"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#.C3.9Altimos_a.C3.B1os"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;12&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Últimos años&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-34"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Descendencia"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;13&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Descendencia&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-35"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Efigie_de_Castilla"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;14&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Efigie de Castilla&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-36"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#La_casa_de_Castilla"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;15&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;La casa de Castilla&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-37"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Homenajes"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;16&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Homenajes&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-38"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Referencias"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;17&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Referencias&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-39"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Bibliograf.C3.ADa"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;18&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Bibliografía&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-40"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#V.C3.A9ase_tambi.C3.A9n"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;19&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Véase también&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;li class="toclevel-1 tocsection-41"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#Enlaces_externos"&gt;&lt;span class="tocnumber"&gt;20&lt;/span&gt; &lt;span class="toctext"&gt;Enlaces externos&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt; &lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=1" title="Editar sección: Minibiografía"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Minibiograf.C3.ADa"&gt;Minibiografía&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:222px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Ram%C3%B3n_Castilla_y_Marquesado.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Ram%C3%B3n_Castilla_y_Marquesado.jpg/220px-Ram%C3%B3n_Castilla_y_Marquesado.jpg" class="thumbimage" width="220" height="283" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Ram%C3%B3n_Castilla_y_Marquesado.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Ramón Castilla,Vestido Civil&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Era originario de Tarapacá, provincia situada entonces en el sur del  Perú. Comenzó su carrera militar muy joven, en el ejército realista que  fue derrotado en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Chacabuco" title="Batalla de Chacabuco"&gt;batalla de Chacabuco&lt;/a&gt;. Llevado prisionero a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Buenos_Aires" title="Buenos Aires"&gt;Buenos Aires&lt;/a&gt;,  obtuvo permiso para salir del país y pasó al Brasil, desde donde se  encaminó de regreso al Perú. Reincorporado en el ejército español, al  año siguiente de la proclamación de la independencia del Perú se plegó  al ejército patriota. Contribuyó en la formación del cuerpo de  caballería de la Legión Peruana, que luego se llamó los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/H%C3%BAsares_de_Jun%C3%ADn" title="Húsares de Junín"&gt;Húsares de Junín&lt;/a&gt;, y se destacó en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ayacucho" title="Batalla de Ayacucho"&gt;batalla de Ayacucho&lt;/a&gt;, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1824" title="1824"&gt;1824&lt;/a&gt;.  Siguió luego una ascendente carrera militar y política, participando en  las guerras y revoluciones de la naciente República Peruana, y ocupando  los más altos puestos públicos en los gobiernos de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_Gamarra" title="Agustín Gamarra"&gt;Agustín Gamarra&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Jos%C3%A9_de_Orbegoso" title="Luis José de Orbegoso" class="mw-redirect"&gt;Luis José de Orbegoso&lt;/a&gt;. En 1836, poco antes del establecimiento de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Confederaci%C3%B3n_Per%C3%BA_Boliviana" title="Confederación Perú Boliviana" class="mw-redirect"&gt;Confederación Perú Boliviana&lt;/a&gt;,  pasó a Chile, desde donde volvió con las expediciones restauradores que  pusieron fin a dicho proyecto político. Sirvió como ministro de guerra  del segundo gobierno de Gamarra, a quien acompañó en la campaña a  Bolivia, hasta su fin en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ingavi" title="Batalla de Ingavi"&gt;batalla de Ingavi&lt;/a&gt;  en 1841. Tomado prisionero por los bolivianos, fue liberado al firmarse  la paz en 1842, regresando a su país, convulsionado entonces por la  anarquía militar. Se propuso entonces restablecer el imperio de la  Constitución y a las autoridades legítimas, encabezando una revolución  constitucionalista contra el gobierno de facto de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Ignacio_de_Vivanco" title="Manuel Ignacio de Vivanco"&gt;Manuel Ignacio de Vivanco&lt;/a&gt;, que triunfó finalmente en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Batalla_de_Carmen_Alto&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Batalla de Carmen Alto (aún no redactado)"&gt;batalla de Carmen Alto&lt;/a&gt;, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1844" title="1844"&gt;1844&lt;/a&gt;. Tras el gobierno interino de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Men%C3%A9ndez" title="Manuel Menéndez"&gt;Manuel Menéndez&lt;/a&gt; asumió la presidencia constitucional de la República en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1845" title="1845"&gt;1845&lt;/a&gt;, hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1851" title="1851"&gt;1851&lt;/a&gt;,  seis años en total, en los cuales organizó al país y realizó muchas  obras en todos los campos, con el respaldo de las rentas producidas por  la riqueza guanera. El Perú entró entonces en una etapa de paz y  progreso interno, así como de poderío y prestigio internacional. Esta  política no fue seguida por su sucesor el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Rufino_Echenique" title="José Rufino Echenique"&gt;José Rufino Echenique&lt;/a&gt;, bajo cuyo gobierno estalló el escándalo de la consolidación de la deuda interna, por lo que Castilla encabezó la llamada &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Revoluci%C3%B3n_Liberal_de_1854" title="Revolución Liberal de 1854"&gt;Revolución Liberal de 1854&lt;/a&gt; en la que decretó la abolición del tributo indígena estando en Ayacucho (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/5_de_julio" title="5 de julio"&gt;5 de julio&lt;/a&gt; de 1854), y la libertad de los esclavos negros estando en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Huancayo" title="Huancayo"&gt;Huancayo&lt;/a&gt; (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/5_de_diciembre" title="5 de diciembre"&gt;5 de diciembre&lt;/a&gt; del mismo año). Triunfó finalmente en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_La_Palma" title="Batalla de La Palma"&gt;batalla de La Palma&lt;/a&gt;, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/5_de_enero" title="5 de enero"&gt;5 de enero&lt;/a&gt; de 1855. Asumió entonces como Presidente Provisorio, apoyado por los liberales. El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/19_de_octubre" title="19 de octubre"&gt;19 de octubre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1856" title="1856"&gt;1856&lt;/a&gt;  proclamó una nueva Constitución, de tendencia liberal, que ocasionó la  revolución conservadora de Vivanco que derivó en la sangrienta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_Civil_Peruana_de_1856-1858" title="Guerra Civil Peruana de 1856-1858" class="mw-redirect"&gt;Guerra Civil de 1856 a 1858&lt;/a&gt;.  Al finalizar este conflicto, Castilla se apartó de los liberales y  convocó a un Congreso que lo ratificó como Presidente Constitucional, el  &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/24_de_octubre" title="24 de octubre"&gt;24 de octubre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1858" title="1858"&gt;1858&lt;/a&gt;, para un período de cuatro años. Dicho congreso fue relevado de sus funciones, instalándose otro en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1860" title="1860"&gt;1860&lt;/a&gt; de carácter constituyente, que ese mismo año discutió y promulgó una nueva &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Constituci%C3%B3n" title="Constitución"&gt;Constitución&lt;/a&gt;, de carácter moderado, que vendría a ser la Carta Política de mayor vigencia en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Historia_del_Per%C3%BA" title="Historia del Perú"&gt;historia del Perú&lt;/a&gt;, ya que rigió hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1920" title="1920"&gt;1920&lt;/a&gt;.  Al igual que en su primer gobierno, en este segundo Castilla hizo una  buena labor, modernizando al país y estableciendo la supremacía del Perú  en el continente, defendiendo su integridad territorial durante el  conflicto con el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ecuador" title="Ecuador"&gt;Ecuador&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1859" title="1859"&gt;1859&lt;/a&gt; a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1860" title="1860"&gt;1860&lt;/a&gt;. Fue también la época del &lt;i&gt;boom&lt;/i&gt; del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guano" title="Guano"&gt;guano&lt;/a&gt;,  que se convirtió en la principal fuente de recursos del Estado. Tras  terminar su gobierno, ejerció interinamente el poder por unos días, en  abril de 1863. Fue elegido senador por Tarapacá y presidente del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Senado" title="Senado"&gt;Senado&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1864" title="1864"&gt;1864&lt;/a&gt;, y ante el conflicto con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Espa%C3%B1a" title="España"&gt;España&lt;/a&gt;, criticó el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tratado_Vivanco-Pareja" title="Tratado Vivanco-Pareja" class="mw-redirect"&gt;Tratado Vivanco-Pareja&lt;/a&gt;, por lo que fue desterrado en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1865" title="1865"&gt;1865&lt;/a&gt; a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Gibraltar" title="Gibraltar"&gt;Gibraltar&lt;/a&gt; por el gobierno de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Antonio_Pezet" title="Juan Antonio Pezet"&gt;Juan Antonio Pezet&lt;/a&gt;. Vuelto a Lima en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1866" title="1866"&gt;1866&lt;/a&gt; se radicó en Tarapacá, desde donde encabezó una revolución contra el presidente &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mariano_Ignacio_Prado" title="Mariano Ignacio Prado" class="mw-redirect"&gt;Mariano Ignacio Prado&lt;/a&gt; en defensa de la Constitución de 1860, pero falleció en el desierto de Tiviliche en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1867" title="1867"&gt;1867&lt;/a&gt;,  a los 70 años de edad. «Redentor del indio, libertador del negro,  fundador de la libertad de prensa, demoledor del cadalso político», así  evocó el diario &lt;i&gt;El Comercio&lt;/i&gt; la memoria de Castilla.&lt;sup id="cite_ref-Enciclopedia_0-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-Enciclopedia-0"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=2" title="Editar sección: Descripción física y psicológica"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Descripci.C3.B3n_f.C3.ADsica_y_psicol.C3.B3gica"&gt;Descripción física y psicológica&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div style="margin: 1em 4em 1em" class="citado"&gt;Bajo de cuerpo, Castilla  tenía una constitución de hierro y admirable resistencia física. Su  continente marcial acompañado de una mirada penetrante, le daba aire de  superioridad. Valiente y rápido en la acción, era excelente capitán y se  conquistaba el afecto del soldado. Conocedor de los hombres  intuitivamente, sabía la manera de gobernarlos. Su energía irresistible y  su gran fuerza de voluntad lo elevaron sobre la multitud de caudillos  de la primera etapa de nuestra vida republicana.&lt;sup id="cite_ref-1" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-1"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/div&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=3" title="Editar sección: Nacimiento"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Nacimiento"&gt;Nacimiento&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;p&gt;Nació en el poblado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/San_Lorenzo_de_Tarapac%C3%A1" title="San Lorenzo de Tarapacá"&gt;San Lorenzo de Tarapacá&lt;/a&gt; el 31 de agosto de 1797 durante el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Virreinato_del_Per%C3%BA" title="Virreinato del Perú"&gt;Virreinato del Perú&lt;/a&gt;. Fue hijo del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Buenos_Aires" title="Buenos Aires"&gt;bonaerense&lt;/a&gt;  Pedro de Castilla y de Juana Marquesado Romero. Su abuelo, el español  Pedro Pablo Castilla, fue empleado de hacienda durante el virreinato. En  su niñez trabajó como leñador al servicio de su padre, e hizo viajes al  desierto para recoger ramas secas de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Algarrobo" title="Algarrobo"&gt;algarrobos&lt;/a&gt;. Confiado a la custodia de su hermano Leandro, pasó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Lima" title="Lima"&gt;Lima&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1810" title="1810"&gt;1810&lt;/a&gt; y luego a la ciudad chilena de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Concepci%C3%B3n_%28Chile%29" title="Concepción (Chile)"&gt;Concepción&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=4" title="Editar sección: Carrera militar"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Carrera_militar"&gt;Carrera militar&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=5" title="Editar sección: En el ejército realista"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="En_el_ej.C3.A9rcito_realista"&gt;En el ejército realista&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1812" title="1812"&gt;1812&lt;/a&gt; se enroló, junto con su hermano Leandro, en el ejército realista.&lt;sup id="cite_ref-2" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-2"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Contaba entonces con quince años. Participó activamente en las campañas contra la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Patria_Vieja_%28Chile%29" title="Patria Vieja (Chile)"&gt;patria vieja chilena&lt;/a&gt;. Tras la derrota de los insurrectos independentistas recibió en Santiago, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1816" title="1816"&gt;1816&lt;/a&gt;, el despacho de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cadete" title="Cadete"&gt;cadete&lt;/a&gt; efectivo en el regimiento de caballería &lt;i&gt;Dragones de la Frontera&lt;/i&gt;.&lt;sup id="cite_ref-3" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-3"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;A los veinte años, como oficial de escolta del Brigadier &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Casimiro_Marc%C3%B3_del_Pont" title="Casimiro Marcó del Pont"&gt;Casimiro Marcó del Pont&lt;/a&gt; en el ejército español, cayó prisionero con él tras la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Chacabuco" title="Batalla de Chacabuco"&gt;Batalla de Chacabuco&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/12_de_febrero" title="12 de febrero"&gt;12 de febrero&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1817" title="1817"&gt;1817&lt;/a&gt; en la hacienda "Las Tablas" cercana a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/El_Quisco" title="El Quisco"&gt;El Quisco&lt;/a&gt;. Enviado al campo de detención de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Las_Bruscas" title="Las Bruscas"&gt;Las Bruscas&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Buenos_Aires" title="Buenos Aires"&gt;Buenos Aires&lt;/a&gt;, logró escapar junto al también prisionero realista &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Fernando_Cacho" title="Fernando Cacho"&gt;Fernando Cacho&lt;/a&gt;. Pasó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Montevideo" title="Montevideo"&gt;Montevideo&lt;/a&gt; y de allí viajó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/R%C3%ADo_de_Janeiro" title="Río de Janeiro"&gt;Río de Janeiro&lt;/a&gt;, desde donde retornó al Perú atravesando las selvas del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Mato_Grosso" title="Mato Grosso"&gt;Mato Grosso&lt;/a&gt; (Brasil) hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Cruz_de_la_Sierra" title="Santa Cruz de la Sierra"&gt;Santa Cruz de la Sierra&lt;/a&gt;  (actual Bolivia), y de allí a Lima, en una marcha a pie que duró 5  meses atravesando 7 mil millas, muchas veces por territorios salvajes, y  que resultó de por si una hazaña no repetida. Reintegrado al ejército  realista, en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1820" title="1820"&gt;1820&lt;/a&gt; recibió el grado de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Alf%C3%A9rez" title="Alférez"&gt;alférez&lt;/a&gt;  y continuó en filas realistas, sumándose al regimiento de Dragones de  la Unión que guarnecía Arequipa. Pero decidió unirse a la causa de la  libertad y tras la proclamación de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Independencia_del_Per%C3%BA" title="Independencia del Perú"&gt;independencia del Perú&lt;/a&gt;, se unió al ejército patriota al mando del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_de_San_Mart%C3%ADn" title="José de San Martín"&gt;José de San Martín&lt;/a&gt;, a principios de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1822" title="1822"&gt;1822&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=6" title="Editar sección: En el ejército patriota"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="En_el_ej.C3.A9rcito_patriota"&gt;En el ejército patriota&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;Fue incorporado a un escuadrón de la Legión Peruana de la Guardia (que luego se llamó los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/H%C3%BAsares_de_Jun%C3%ADn" title="Húsares de Junín"&gt;Húsares de Junín&lt;/a&gt;),  que se hallaba entonces en formación. Trabajó intensamente en el  reclutamiento e instrucción de voluntarios. Tras la renuncia de San  Martín como &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Protectorado_del_Per%C3%BA" title="Protectorado del Perú"&gt;Protector del Perú&lt;/a&gt;,  se puso a las órdenes del nuevo gobierno establecido en Lima. Por sus  servicios en la organización de tropas peruanas, fue ascendido a mayor y  luego a teniente coronel de caballería.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Sirvió lealmente al presidente &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_de_la_Riva_Ag%C3%BCero" title="José de la Riva Agüero"&gt;José de la Riva Agüero y Sánchez Boquete&lt;/a&gt;, hasta que se enteró que éste había intentado negociar con los españoles, por lo que secundó al coronel &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Guti%C3%A9rrez_de_la_Fuente" title="Antonio Gutiérrez de la Fuente"&gt;Antonio Gutiérrez de la Fuente&lt;/a&gt; en su apresamiento, en noviembre de 1823. Se puso luego al servicio de la dictadura de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bol%C3%ADvar" title="Bolívar" class="mw-redirect"&gt;Bolívar&lt;/a&gt;,  que preparaba la campaña final de la independencia, pero al negarse a  cumplir la orden de Bolívar de entregar sus fuerzas al teniente coronel  venezolano &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Trinidad_Mor%C3%A1n" title="José Trinidad Morán"&gt;Trinidad Morán&lt;/a&gt; fue arrestado y engrilletado. Se le liberó con la condición que se presentara ante el jefe de la división peruana, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_de_La_Mar" title="José de La Mar"&gt;José de La Mar&lt;/a&gt;,  para que éste lo destinara como tuviera conveniente. La Mar lo  incorporó como ayudante del estado mayor del ejército unido libertador.&lt;/p&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:252px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:BattleofAyacucho.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/BattleofAyacucho.jpg/250px-BattleofAyacucho.jpg" class="thumbimage" width="250" height="159" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:BattleofAyacucho.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; La &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ayacucho" title="Batalla de Ayacucho"&gt;Batalla de Ayacucho&lt;/a&gt;,  donde Castilla tuvo una destacada actuación, al punto de ser mencionado  por Sucre en el parte respectivo, juzgándolo “muy digno de una  distinción singular”.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;No participó en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Jun%C3%ADn" title="Batalla de Junín"&gt;batalla de Junín&lt;/a&gt;, pero supo que esta acción fue decidida por la caballería formada por sus esfuerzos, e hizo la campaña que culminó en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ayacucho" title="Batalla de Ayacucho"&gt;batalla de Ayacucho&lt;/a&gt;,  donde fue el primer combatiente que penetró en campo realista y sufrió  heridas de bala y lanza al transmitir las órdenes del comando,&lt;sup id="cite_ref-4" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-4"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; y Sucre lo mencionó elogiosamente en el parte respectivo.&lt;sup id="cite_ref-5" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-5"&gt;6&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;  Por tal actuación ascendió a teniente coronel efectivo. En el hospital  de sangre donde fue conducido para atender sus heridas tendría ocasión  de reencontrarse con su hermano Leandro quien habíase mantenido leal a  la causa del rey y como él también había resultado herido.&lt;sup id="cite_ref-6" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-6"&gt;7&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-7" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-7"&gt;8&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; En &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1825" title="1825"&gt;1825&lt;/a&gt; pidió licencia para visitar a su familia en su provincia natal, y a su paso por Arequipa conoció personalmente a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Sim%C3%B3n_Bol%C3%ADvar" title="Simón Bolívar"&gt;Simón Bolívar&lt;/a&gt;,  quien como recompensa a sus servicios lo nombró subprefecto de la  provincia de Tarapacá. En Arequipa contrajo matrimonio con Francisca  Diez Canseco.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=7" title="Editar sección: En las guerras y revoluciones republicanas"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="En_las_guerras_y_revoluciones_republicanas"&gt;En las guerras y revoluciones republicanas&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;Como subprefecto de Tarapacá se opuso a la Constitución Vitalicia de  Bolívar y al proyecto político de crear la Federación de los Andes. Al  frustrarse la reunión del Congreso, se decidió que dicha Constitución se  aprobaría a través de los Colegios Electorales. Todos la aprobaron,  menos el de Tarapacá, debido a la oposición de Castilla (1826).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Finalizada ya la influencia bolivariana y establecido el gobierno de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_de_La_Mar" title="José de La Mar"&gt;José de La Mar&lt;/a&gt;, ante el inminente conflicto con la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Gran_Colombia" title="Gran Colombia"&gt;Gran Colombia&lt;/a&gt;  fue trasladado a Arequipa, con la misión de organizar la reserva; allí  sorprendió una conspiración tramada por los partidarios del presidente  de Bolivia &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9s_de_Santa_Cruz" title="Andrés de Santa Cruz"&gt;Andrés de Santa Cruz&lt;/a&gt; para segregar los departamentos del sur, en agosto de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1829" title="1829"&gt;1829&lt;/a&gt;, y actuó como fiscal en la causa seguida contra ellos. Ascendido a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Coronel" title="Coronel"&gt;coronel&lt;/a&gt;, pasó a Lima en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1830" title="1830"&gt;1830&lt;/a&gt;. El presidente &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_Gamarra" title="Agustín Gamarra"&gt;Agustín Gamarra&lt;/a&gt; lo nombró su &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Edec%C3%A1n" title="Edecán" class="mw-redirect"&gt;edecán&lt;/a&gt;  y en su compañía partió hacia Cuzco para combatir a la revolución  federalista iniciada por el coronel Gregorio Escobedo, que fue sofocada  el mismo día por los mismos cuzqueños. No obstante, Castilla continuó  hasta la frontera con Bolivia y asumió la jefatura de Estado Mayor en la  división de reserva que guarnecía la región; finalmente, el conflicto  con Bolivia se resolvió con la paz de Tiquina, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/25_de_agosto" title="25 de agosto"&gt;25 de agosto&lt;/a&gt; de 1831.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ya de vuelta a Lima, Castilla censuró la política seguida por el  presidente Gamarra y fue acusado de conspirador. Apresado, fue recluido  primero en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Fortaleza_del_Real_Felipe" title="Fortaleza del Real Felipe"&gt;Fortaleza del Real Felipe&lt;/a&gt; y luego en un &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pont%C3%B3n" title="Pontón"&gt;pontón&lt;/a&gt; anclado en el Callao; pero enfermó y fue trasladado al &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Hospital" title="Hospital"&gt;hospital&lt;/a&gt;, de donde fugó a Chile, en marzo de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1833" title="1833"&gt;1833&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Reapareció en Tarapacá, donde respaldó la proclamación del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Luis_Jos%C3%A9_de_Orbegoso" title="Luis José de Orbegoso" class="mw-redirect"&gt;Luis José de Orbegoso&lt;/a&gt; como presidente provisorio. Pasó a Arequipa y al estallar la rebelión del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Pedro_Pablo_Berm%C3%BAdez" title="Pedro Pablo Bermúdez"&gt;Pedro Pablo Bermúdez&lt;/a&gt; se mantuvo leal al gobierno y participó en la batalla de Cangallo, librada el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/6_de_abril" title="6 de abril"&gt;6 de abril&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1834" title="1834"&gt;1834&lt;/a&gt;. Restablecida la paz interna, fue ascendido a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/General_de_Brigada" title="General de Brigada" class="mw-redirect"&gt;General de Brigada&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:202px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Agustin_Gamarra.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Agustin_Gamarra.jpg/200px-Agustin_Gamarra.jpg" class="thumbimage" width="200" height="225" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Agustin_Gamarra.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Presidente &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_Gamarra" title="Agustín Gamarra"&gt;Agustín Gamarra&lt;/a&gt;, a quien Castilla sirvió hasta su muerte en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ingavi" title="Batalla de Ingavi"&gt;batalla de Ingavi&lt;/a&gt;.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Fue nombrado prefecto y comandante general del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Departamento_de_Puno" title="Departamento de Puno"&gt;departamento de Puno&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/20_de_junio" title="20 de junio"&gt;20 de junio&lt;/a&gt; de 1834, pero se vio obligado a renunciar el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/24_de_marzo" title="24 de marzo"&gt;24 de marzo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1835" title="1835"&gt;1835&lt;/a&gt;  cuando allí se abrió paso la tendencia federalista. Pasó a Arequipa,  para ponerse a órdenes del gobierno de Orbegoso, quien enfrentaba  entonces la sublevación del general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_Santiago_Salaverry" title="Felipe Santiago Salaverry"&gt;Felipe Santiago Salaverry&lt;/a&gt;; asumió la secretaria general de dicho gobierno y la jefatura de Estado Mayor. Pero cuando Orbegoso pactó el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/15_de_junio" title="15 de junio"&gt;15 de junio&lt;/a&gt;  de 1835 la intervención boliviana para restaurar su autoridad en todo  el país, Castilla se apartó de él. Pasó entonces a Lima, donde ofreció  sus servicios a Salaverry, pero cuando éste no quiso comprometerse a  favorecer una restauración constitucional, viajó a Chile, en febrero de  1836.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En Chile, Castilla conformó el grupo de emigrados peruanos que se oponían al proyecto de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Confederaci%C3%B3n_Per%C3%BA-Boliviana" title="Confederación Perú-Boliviana"&gt;Confederación Perú-Boliviana&lt;/a&gt; y que esperaban retornar con el apoyo de una fuerza expedicionaria chilena, que el omnipotente ministro chileno &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Portales" title="Diego Portales"&gt;Diego Portales&lt;/a&gt; alistaba meticulosamente. Pero un grupo de oficiales chilenos se mostró contrario a ir al Perú y se sublevó en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Quillota" title="Quillota"&gt;Quillota&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/3_de_junio" title="3 de junio"&gt;3 de junio&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1837" title="1837"&gt;1837&lt;/a&gt;,  apresando a Portales. A las fuerzas chilenas enviadas a debelar la  sublevación se sumó Castilla al mando de los “Coraceros de Junín”,  cuerpo integrado por 150 voluntarios peruanos. Los amotinados fueron  derrotados en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Combate_de_Cerro_Bar%C3%B3n&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Combate de Cerro Barón (aún no redactado)"&gt;combate de Cerro Barón&lt;/a&gt;, pero Portales resultó asesinado; no obstante, los planes de guerra del gobierno chileno siguieron su curso.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Desde Chile se enviaron hacia el Perú dos Expediciones Restauradoras, conformadas por ejércitos aliados chilenos y peruanos (&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ej%C3%A9rcito_Unido_Restaurador" title="Ejército Unido Restaurador"&gt;Ejército Unido Restaurador&lt;/a&gt;), a las que se sumó Castilla. La primera expedición fracasó en Arequipa, pero la segunda, comandada por el general chileno &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Bulnes" title="Manuel Bulnes"&gt;Manuel Bulnes&lt;/a&gt; y el peruano &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_Gamarra" title="Agustín Gamarra"&gt;Agustín Gamarra&lt;/a&gt;, logró su objetivo. En esta última expedición Castilla peleó en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Combate_de_Portada_de_Gu%C3%ADas" title="Combate de Portada de Guías"&gt;combate de Portada de Guías&lt;/a&gt; del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/27_de_agosto" title="27 de agosto"&gt;27 de agosto&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1838" title="1838"&gt;1838&lt;/a&gt;, y en la definitiva &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Yungay" title="Batalla de Yungay"&gt;batalla de Yungay&lt;/a&gt; del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/20_de_enero" title="20 de enero"&gt;20 de enero&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1839" title="1839"&gt;1839&lt;/a&gt;,  donde su energía y su visión táctica evitaron la retirada de los  restauradores y decidieron su triunfo. A propósito, se dice que cuando  el general Bulnes ordenó la retirada con estas palabras: «Nos han  sobado, retirémonos a San Miguel donde podremos proseguir el ataque»,  Castilla, que comandaba la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Caballer%C3%ADa" title="Caballería"&gt;caballería&lt;/a&gt;,  le respondió: «No hemos venido a correr», y tomando unos batallones los  condujo a la boca de la quebrada de Ancash y fue así como decidió el  triunfo de los restauradores.&lt;sup id="cite_ref-8" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-8"&gt;9&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; Por su brillante actuación se hizo merecedor a su inmediato ascenso a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/General_de_Divisi%C3%B3n" title="General de División" class="mw-redirect"&gt;General de División&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;En el segundo gobierno de Gamarra fue ministro de guerra, de 1839 a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1840" title="1840"&gt;1840&lt;/a&gt;,  y como tal contribuyó a pacificar el país y a restablecer el orden  administrativo. Fue enviado a sofocar la revolución regeneracionista  iniciada en Arequipa por el coronel &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Ignacio_de_Vivanco" title="Manuel Ignacio de Vivanco"&gt;Manuel Ignacio de Vivanco&lt;/a&gt;, a quien derrotó en Cuevillas el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/6_de_abril" title="6 de abril"&gt;6 de abril&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1841" title="1841"&gt;1841&lt;/a&gt;; esto fue el inicio de una de las más enconadas rivalidades republicanas: Castilla versus Vivanco.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Como jefe de Estado Mayor Castilla acompañó al presidente Gamarra en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_entre_Per%C3%BA_y_Bolivia" title="Guerra entre Perú y Bolivia"&gt;guerra contra Bolivia&lt;/a&gt;, combatiendo tenazmente en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Ingavi" title="Batalla de Ingavi"&gt;batalla de Ingavi&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/18_de_noviembre" title="18 de noviembre"&gt;18 de noviembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1841" title="1841"&gt;1841&lt;/a&gt;, donde falleció Gamarra. Hecho prisionero en el campo de batalla, fue conducido a pie hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Oruro" title="Oruro"&gt;Oruro&lt;/a&gt;, de donde pasó a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cochabamba" title="Cochabamba"&gt;Cochabamba&lt;/a&gt; y, por último, a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Cruz_de_la_Sierra" title="Santa Cruz de la Sierra"&gt;Santa Cruz de la Sierra&lt;/a&gt;. Estando en prisión fue tratado bárbaramente por los bolivianos. Firmada la paz con Bolivia, retornó al Perú, arribando a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tacna" title="Tacna"&gt;Tacna&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/5_de_septiembre" title="5 de septiembre"&gt;5 de septiembre&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1842" title="1842"&gt;1842&lt;/a&gt;.&lt;sup id="cite_ref-9" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-9"&gt;10&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="cite_ref-10" class="reference"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_Castilla#cite_note-10"&gt;11&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=8" title="Editar sección: La revolución constitucionalista de 1843-45"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="La_revoluci.C3.B3n_constitucionalista_de_1843-45"&gt;La revolución constitucionalista de 1843-45&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:222px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla.jpg/220px-Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla.jpg" class="thumbimage" width="220" height="175" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Caricatura con sello de L.Williez (1855) sobre la libertad de los  esclavos,la palabra de Ramón Castilla: ¡¡rompe estas cadenas!!¡¡Levanta  al Indigena de la postración!!¡¡Conquistemos al inmortalidad!!&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;div class="thumb tright"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:222px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla%282%29.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla%282%29.jpg/220px-Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla%282%29.jpg" class="thumbimage" width="220" height="156" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Caricatura_de_Ram%C3%B3n_Castilla%282%29.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Ramón Castilla, el hombre de luces de principios.En una Caricatura con sello de L.Williez&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Por entonces el Perú se debatía en una anarquía militar y Castilla se  propuso acabar con las guerras de facciones y restablecer el imperio de  la Constitución de 1839, aliado con los generales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Domingo_Nieto" title="Domingo Nieto"&gt;Domingo Nieto&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_de_Mendiburu" title="Manuel de Mendiburu"&gt;Manuel de Mendiburu&lt;/a&gt;. La meta de esta “revolución constitucionalista” iniciada en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Tacna" title="Tacna"&gt;Tacna&lt;/a&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/17_de_mayo" title="17 de mayo"&gt;17 de mayo&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1843" title="1843"&gt;1843&lt;/a&gt; era acabar con el gobierno de facto del Directorio encabezado por Vivanco y restablecer a la autoridad legítima, es decir, a &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Manuel_Men%C3%A9ndez" title="Manuel Menéndez"&gt;Manuel Menéndez&lt;/a&gt;,  el mismo que sucediera a Gamarra en 1841, en su calidad de presidente  del Consejo de Estado (cargo equivalente a vicepresidente).&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Las primeras victorias sobre las fuerzas vivanquistas se obtuvieron en Pachía, cerca de Tacna, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/29_de_agosto" title="29 de agosto"&gt;29 de agosto&lt;/a&gt; de 1843 y en San Antonio, cerca de Moquegua, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/28_de_octubre" title="28 de octubre"&gt;28 de octubre&lt;/a&gt;. Con los generales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Domingo_Nieto" title="Domingo Nieto"&gt;Domingo Nieto&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Jos%C3%A9_F%C3%A9lix_Igua%C3%ADn&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="José Félix Iguaín (aún no redactado)"&gt;José Félix Iguaín&lt;/a&gt;, integró el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/3_de_septiembre" title="3 de septiembre"&gt;3 de septiembre&lt;/a&gt; de ese año una Junta de Gobierno Provisorio en el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Cuzco" title="Cuzco"&gt;Cuzco&lt;/a&gt;, cuya presidencia asumió al morir el primero, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/17_de_febrero" title="17 de febrero"&gt;17 de febrero&lt;/a&gt; de 1844.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Un episodio de esta guerra fue la llamada “Semana Magna”, en la que el prefecto de Lima &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Domingo_El%C3%ADas" title="Domingo Elías"&gt;Domingo Elías&lt;/a&gt;,  hasta entonces leal a Vivanco, se alzó contra el Directorio y organizó  la defensa de la capital ante la amenaza de las fuerzas vivanquistas  comandadas por &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Rufino_Echenique" title="José Rufino Echenique"&gt;José Rufino Echenique&lt;/a&gt;. Pero este ataque no se produjo porque &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_Pardo_y_Aliaga" title="Felipe Pardo y Aliaga"&gt;Felipe Pardo y Aliaga&lt;/a&gt;  advirtió a Echenique que Vivanco y Castilla se preparaban para un  encuentro definitivo cerca de Arequipa. En efecto, los  constitucionalistas de Castilla vencieron a las fuerzas directoriales de  Vivanco en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Batalla_de_Carmen_Alto&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="Batalla de Carmen Alto (aún no redactado)"&gt;batalla de Carmen Alto&lt;/a&gt;, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/22_de_julio" title="22 de julio"&gt;22 de julio&lt;/a&gt; de 1844. Tras un corto interinato de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Justo_Figuerola" title="Justo Figuerola" class="mw-redirect"&gt;Justo Figuerola&lt;/a&gt;, el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/7_de_octubre" title="7 de octubre"&gt;7 de octubre&lt;/a&gt; del mismo año fue restablecido en el mando Manuel Menéndez, con la misión de hacer el traspaso constitucional del poder.&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=9" title="Editar sección: Elecciones de 1845"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Elecciones_de_1845"&gt;Elecciones de 1845&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;p&gt;Manuel Menéndez convocó al Congreso para el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/9_de_diciembre" title="9 de diciembre"&gt;9 de diciembre&lt;/a&gt;  de 1844, pero como no llegaron a reunirse los colegios electorales en  todos los departamentos, el día 14 dio un decreto a fin que las  autoridades activasen la reunión de los colegios y se pudiese proceder a  la elección de senadores para el Congreso Extraordinario; éste se  reuniría con el fin de proclamar al Presidente de la República.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;El &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/16_de_abril" title="16 de abril"&gt;16 de abril&lt;/a&gt; de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1845" title="1845"&gt;1845&lt;/a&gt;  se reunió el Congreso, bajo la presidencia de Manuel Cuadros, ante el  cual Menéndez pronunció un largo mensaje. Aprobadas las actas de los  colegios electorales, el día &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/19_de_abril" title="19 de abril"&gt;19 de abril&lt;/a&gt; la cámara de senadores proclamó Presidente a Ramón Castilla.&lt;/p&gt; &lt;h2&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=10" title="Editar sección: Primera Presidencia Constitucional (1845-1851)"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Primera_Presidencia_Constitucional_.281845-1851.29"&gt;Primera Presidencia Constitucional (1845-1851)&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt; &lt;div class="thumb tleft"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:252px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Ram%C3%B3n_Castilla_Marquesado.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Ram%C3%B3n_Castilla_Marquesado.jpg/250px-Ram%C3%B3n_Castilla_Marquesado.jpg" class="thumbimage" width="250" height="417" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Ram%C3%B3n_Castilla_Marquesado.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; Retrato de don Ramón Castilla.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;Castilla juramentó el cargo de &lt;i&gt;Presidente Constitucional&lt;/i&gt; el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/20_de_abril" title="20 de abril"&gt;20 de abril&lt;/a&gt; de 1845, para un mandato de 6 años, de acuerdo con la Constitución peruana de 1839. Gobernó hasta &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1851" title="1851"&gt;1851&lt;/a&gt;, siendo el primer presidente que completó su mandato.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Este primer gobierno de Castilla significó para el Perú lo siguiente:&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Estabilidad institucional.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Ordenamiento de la economía nacional por el régimen de los presupuestos.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Prestigio económico en el exterior debido a la cancelación de la deuda externa.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Seguridad interior.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Posición internacional relevante en el continente.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Progreso intelectual y material.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Iniciación del desarrollo de la Amazonía.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;p&gt;Con este gobierno se inició la etapa que el historiador Basadre ha  denominado del «Apogeo Republicano», que culminó con el combate del 2 de  mayo de 1866, en el Callao.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Castilla hizo un gobierno basado en el libre juego de las  instituciones públicas, y sustentado sobre su recia personalidad de gran  caudillo. Su gobierno fue de orden sin llegar a la arbitrariedad.  Respetó la libertad de prensa, dentro de los marcos permitidos por la  ley, impidiendo sus desbordes. Fue además un gobierno de unión nacional.  Castilla llamó a sus rivales políticos para que colaboraran con su  gobierno. Se sumaron así vivanquistas como &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_Pardo_y_Aliaga" title="Felipe Pardo y Aliaga"&gt;Felipe Pardo y Aliaga&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n" title="José Gregorio Paz Soldán"&gt;José Gregorio Paz Soldán&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Rufino_Echenique" title="José Rufino Echenique"&gt;José Rufino Echenique&lt;/a&gt;. De todos modos se produjeron conspiraciones que fueron severamente debeladas. Cuando en agosto de 1848 se sublevó el general &lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Jos%C3%A9_F%C3%A9lix_Igua%C3%ADn&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1" class="new" title="José Félix Iguaín (aún no redactado)"&gt;José Félix Iguaín&lt;/a&gt;, éste fue vencido y reducido a prisión; y cuando en febrero de 1849, se planeó una nueva sublevación por los generales &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Cris%C3%B3stomo_Torrico" title="Juan Crisóstomo Torrico"&gt;Juan Crisóstomo Torrico&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_San_Rom%C3%A1n" title="Miguel de San Román"&gt;Miguel de San Román&lt;/a&gt;, estos fueron tomados presos y deportados.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=11" title="Editar sección: Aspecto económico"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Aspecto_econ.C3.B3mico"&gt;Aspecto económico&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;En este campo, Castilla abordó tres puntos importantes: la organización de la hacienda pública por el régimen de los &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Presupuesto" title="Presupuesto"&gt;presupuestos&lt;/a&gt;; el sistema de las consignaciones implantado para la venta del guano, y el pago de las deudas interna y externa.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;b&gt;a) Establecimiento del Presupuesto Nacional.-&lt;/b&gt; El Presupuesto  es el cálculo que anticipadamente hace un gobierno de los ingresos que  va a tener en un año determinado y sobre ese cálculo determinar los  egresos o gastos. Desde el inicio de la República se había estipulado en  la Constitución que los gobiernos contarán con presupuesto, pero no se  pudo cumplir tal exigencia. Sin embargo, Emilio Romero, en su &lt;i&gt;Historia Económica del Perú&lt;/i&gt;, afirma que el primer esbozo de gastos y entradas se hizo en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1827" title="1827"&gt;1827&lt;/a&gt;, aunque no fue aprobado por el Congreso. Esta situación fue definitivamente cambiada por Castilla, quien el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/21_de_octubre" title="21 de octubre"&gt;21 de octubre&lt;/a&gt;  de 1845 y por intermedio de su Ministro de Hacienda Manuel del Río  presentó a la Cámara de Diputados el presupuesto correspondiente al  bienio 1846-47, pero el Congreso se clausuró al año siguiente sin  aprobarlo; a éste se considera, sin embargo, el primer presupuesto de la  República, porque el gobierno lo puso en práctica. Era de 5.963.361 de  pesos como egresos y 4.191.800 como ingresos anuales. El primer  presupuesto que contó con la aprobación del Congreso fue el del bienio  1848-49, promulgado en marzo del &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/1848" title="1848"&gt;1848&lt;/a&gt;.  En este presupuesto se consideró la cantidad de 5.322.423 como ingresos  anuales y de 5.315.310 como egresos anuales. El pliego de ingresos  estaba constituido mayoritariamente por el producto de las rentas de las  &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Aduana" title="Aduana"&gt;aduanas&lt;/a&gt;  y la contribución de indígenas. A partir de entonces, este importante  instrumento financiero del Estado estuvo presente en las discusiones  parlamentarias.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;b&gt;b) El guano y las consignaciones.-&lt;/b&gt; A partir de la década de 1840, el Perú se vio en posesión de una inesperada riqueza: el &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Guano" title="Guano"&gt;guano&lt;/a&gt;  de las islas y litorales, producto de las deposiciones de millones de  aves marinas. Conocidas sus propiedades fertilizantes desde la época  prehispánica, estas fueron redescubiertas a principios de la República y  a partir de 1841 se empezó a vender en grandes cantidades a Europa,  cuyos gastados campos de cultivo lo necesitaban urgentemente. Al  principio, para explotar estos yacimientos, el Estado los entregó en  arriendo a particulares, quienes obtuvieron grandes ganancias. Visto lo  espléndido del negocio, el Estado anuló esos contratos de arrendamiento e  implantó el sistema llamado de las Consignaciones, en 1849. Por este  sistema, el Estado mantenía la propiedad del guano hasta su venta final,  pero encargaba a una determinada firma (el consignatario) la  extracción, transporte y venta del guano. El consignatario debía lograr  el mejor precio posible para el producto; luego descontaba del precio  final de venta todos los gastos realizados y una comisión, y entregaba  la diferencia al Estado. Este recibió así sumas cuantiosas, con los que  quedó holgada la caja fiscal, empleándose preferentemente para la  defensa nacional y para pagar las deudas externa e interna. Fue una  época de bonanza económica para el Estado, que se prolongó hasta 1870 y  fue conocida como la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Era_del_Guano" title="Era del Guano"&gt;Era del Guano&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;b&gt;c) El pago de las deudas externa e interna.-&lt;/b&gt; Todo estado tiene  deudas con otros países (deuda externa) o con individuos e  instituciones del propio país (deuda interna). Al momento de asumir al  poder Castilla, el Perú tenía una cuantiosa deuda externa e interna que  resolvió pagar con las rentas del guano. Tenía una deuda interna con  particulares que habían aportado, en especie o en dinero, a favor de la  guerra de la Independencia y durante las guerras y revoluciones  subsiguientes. Tenía también una deuda externa con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inglaterra" title="Inglaterra"&gt;Inglaterra&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Colombia" title="Colombia"&gt;Colombia&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chile" title="Chile"&gt;Chile&lt;/a&gt; por préstamos hechos principalmente durante la lucha independentista; con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Espa%C3%B1a" title="España"&gt;España&lt;/a&gt;, según lo estipulado en la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Capitulaci%C3%B3n_de_Ayacucho" title="Capitulación de Ayacucho"&gt;Capitulación de Ayacucho&lt;/a&gt;; también con &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Francia" title="Francia"&gt;Francia&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos"&gt;Estados Unidos&lt;/a&gt;.  Por leyes de 1847, 1848 y 1850, Castilla ordenó el pago de la deuda  interna, pago al cual se conoce con el nombre de "consolidación de la  deuda interna", lo que originaría un tremendo escándalo de corrupción,  ya en el gobierno siguiente de Echenique. Por una ley de 1848 Castilla  ordenó el pago de la deuda a todos los países menos a España, hasta que  este país reconociera la independencia del Perú. Este pago masivo de la  deuda externa fue una buena medida, pues así se cimentaba la confianza  internacional en el país.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=12" title="Editar sección: La defensa nacional"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="La_defensa_nacional"&gt;La defensa nacional&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;p&gt;Castilla, como buen militar, puso mucha dedicación a la defensa  nacional, teniendo en cuenta que el Perú limitaba con cuatro países. Su  estancia prolongada en Chile, en tiempos del todopoderoso ministro  Portales, lo hizo ver claramente el peligro que significaba para el Perú  estar desarmado ante vecinos siempre dispuestos a agredir. Por ello  hizo las siguientes obras:&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Se esforzó en dar al ejército la capacidad técnica necesaria y lo  dotó de armamento moderno. Se trajeron fusiles de chispa; los viejos  cañones fueron reemplazados con modernos obuses de mayor calibre,  instalándose una maestranza de armería para su reparación y una  fundición de cobre y hierro en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Distrito_de_Bellavista" title="Distrito de Bellavista" class="mw-redirect"&gt;Bellavista&lt;/a&gt; para fabricar nuevos.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Se reabrió el Colegio Militar de Bellavista.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Dotó al país de una escuadra eficiente, adquiriendo la fragata &lt;i&gt;Mercedes&lt;/i&gt; y los bergantines &lt;i&gt;Guisse&lt;/i&gt; y &lt;i&gt;Gamarra&lt;/i&gt;. Adquirió además el primer barco de guerra a vapor que llegó a Sudamérica, el &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/BAP_R%C3%ADmac" title="BAP Rímac" class="mw-redirect"&gt;Rímac&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; (julio de 1847) y después adquirió otro, la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Fragata" title="Fragata"&gt;fragata&lt;/a&gt; &lt;i&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/BAP_Amazonas" title="BAP Amazonas" class="mw-redirect"&gt;Amazonas&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;,  que llegó durante el gobierno siguiente. Se dice que la política naval  de Castilla era: «Si Chile construye un barco, el Perú debe construir  dos». El Perú se convirtió en la primera potencia naval de Sudamérica.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Construyó el apostadero naval de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Paita" title="Paita"&gt;Paita&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Construyó la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Factor%C3%ADa_Naval_de_Bellavista" title="Factoría Naval de Bellavista"&gt;Factoría Naval de Bellavista&lt;/a&gt;,  para atender al mantenimiento y reparación de las unidades navales.  Contaba también con una fundición. Llegó a ser la mejor de Sudamérica y  sería destruida por los chilenos en 1881.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;En lo que respecta a la seguridad interna, se consolidó el Servicio de Policía, tanto a pie como de caballo.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt; &lt;p&gt;Como acontecimiento importante que prueba el poderío naval que alcanzó entonces el Perú, sucedió que en tiempos de la &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Fiebre_del_oro" title="Fiebre del oro"&gt;fiebre del oro&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/California" title="California"&gt;California&lt;/a&gt;, unos ciudadanos peruanos avecindados allí pidieron protección a Castilla. El presidente envió al bergantín &lt;i&gt;Gamarra&lt;/i&gt; que permaneció diez meses en la bahía de &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/San_Francisco_%28California%29" title="San Francisco (California)"&gt;San Francisco&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt; &lt;h3&gt;&lt;span class="editsection"&gt;[&lt;a href="http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_Castilla&amp;amp;action=edit&amp;amp;section=13" title="Editar sección: Política internacional americanista"&gt;editar&lt;/a&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="mw-headline" id="Pol.C3.ADtica_internacional_americanista"&gt;Política internacional americanista&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt; &lt;div class="thumb tleft"&gt; &lt;div class="thumbinner" style="width:222px;"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n.jpg" class="image"&gt;&lt;img alt="" src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n.jpg/220px-Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n.jpg" class="thumbimage" width="220" height="319" /&gt;&lt;/a&gt; &lt;div class="thumbcaption"&gt; &lt;div class="magnify"&gt;&lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n.jpg" class="internal" title="Aumentar"&gt;&lt;img src="http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip.png" alt="" width="15" height="11" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt; &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Gregorio_Paz_Sold%C3%A1n" title="José Gregorio Paz Soldán"&gt;José Gregorio Paz Soldán&lt;/a&gt; (1808-1862), jurista e internacionalista peruano. Canciller de la República, bajo el primer gobierno de Ramón Castilla.&lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;p&gt;La política internacional de Castilla estuvo orientada a darle al  Perú la prestancia que debía de tener entre los países de América y del  mundo. Comprendió principalmente los siguientes puntos:&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Se establecieron legaciones (embajadas) en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos" title="Estados Unidos"&gt;Estados Unidos&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Inglaterra" title="Inglaterra"&gt;Inglaterra&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Chile" title="Chile"&gt;Chile&lt;/a&gt;, &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bolivia" title="Bolivia"&gt;Bolivia&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Ecuador" title="Ecuador"&gt;Ecuador&lt;/a&gt;. Se abrieron &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Consulado" title="Consulado"&gt;consulados&lt;/a&gt; en &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADs" title="París"&gt;París&lt;/a&gt; y &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Bruselas" title="Bruselas"&gt;Bruselas&lt;/a&gt;. Debido a ello, se considera a Castilla como el fundador de la diplomacia peruana.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Denunció enérgicamente los preparativos de la llamada &lt;b&gt;Expedición Flores&lt;/b&gt;, que en 1846 preparó en España el general ecuatoriano &lt;a href="http://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Jo
